Kollateral
Collateral
Tanım
Ana yapının yanında yer alan, ona ikincil düzeyde eşlik eden veya alternatif bir güzergah oluşturan yapı veya süreç.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir örnek olarak; serebral arterlerden birinde tıkanıklık (inme) gelişen bir hastada, Willis poligonu ve çevre leptomeningeal kollateral damarların açılması, nekroz alanını sınırlayarak nörolojik defisit şiddetini belirgin ölçüde azaltabilir.
Derin Analiz
Nörobiyoloji ve anatomi literatüründe kollateral, temel bir iletim hattının veya damar ağının seyrine paralel ya da ikincil olarak gelişen dallanmaları ifade eder. Örneğin nöronal düzeyde, akson gövdesinden ayrılan kollateral lifler, tek bir sinir hücresinin birden fazla hedef bölgeye aynı anda sinyal göndermesini (diverjans) sağlar. Vasküler sistemde ise ana damar tıkanıklıklarında devreye giren kollateral dolaşım, doku iskemisini önleyen hayati bir telafi mekanizmasıdır. Bu bağlamda kollateral terimi, biyolojik sistemlerin plastisitesini ve hata toleransını artıran yedekli (redundant) mimariyi temsil eder.
Etimoloji
Latince 'cum-' (birlikte, beraber) ve 'latus' (yan, böğür, taraf) kelimelerinin birleşimiyle türetilmiş 'collateralis' (yan dal, yandaki) sıfatından evrilmiştir.
Karıştırmayın
Anastomoz kavramı ile sıklıkla karıştırılır; anastomoz damarlar veya sinirler arasındaki doğrudan birleşme noktalarını ifade ederken, kollateral bu ağın oluşturduğu yan yolları veya dallanma paternini kapsar.