Batıl Davranış
Superstitious Behavior
Tanım
Bir eylemin tesadüfi olarak pekiştirilmesi sonucunda, organizmanın bu eylemi mantıksal bir nedensellik bağı olmaksızın tekrarlamasına yol açan edimsel tepki.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir gözlemde, bir sporcunun önemli bir müsabakadan hemen önce her defasında aynı çorapları giymesi ve o gün kazandığı maçın ardından bu giysiyi performansın zorunlu bir nedeni olarak kodlaması; böylece mantıksal hiçbir bağ olmamasına rağmen bu davranışı kompulsif bir inatla tekrarlaması batıl davranışın net bir örneğidir.
Derin Analiz
Batıl davranış, B.F. Skinner'ın güvercinler üzerinde yaptığı klasik deneylerle deneysel literatüre kazandırılmış bir fenomendir. Organizma, gerçekleştirdiği rastgele bir hareket (örneğin etrafa dönmek veya başını sallamak) ile tesadüfen hemen ardından gelen ödül (pekiştireç) arasında yanlış bir nedensellik bağı kurar. Davranışsal düzeyde bu durum, edimsel koşullama sürecindeki 'yanlış eşleşme' veya 'hatalı ilişkilendirme' mekanizmalarının bir sonucudur. Bilişsel ve nörobiyolojik açıdan, insanlarda ve diğer memelilerde dopaminerjik sistemin ödül beklentisini kodlarken belirsizliği ortadan kaldırma ve kontrol illüzyonu yaratma eğilimiyle yakından ilişkilidir. Birey, çevresel olaylar üzerindeki kontrolünü maksimize etmek adına tesadüfi başarıları ritüelleştirme eğilimi gösterir.
Etimoloji
Latince 'superstitiosus' (aşırı dindar, kehanete düşkün, mantıksız korkuları olan) sözcüğünden türetilmiş olup, kök olarak 'superstes' (tanıklık eden, hayatta kalan) kelimesine dayanır; davranış biliminde ise Skinner'ın edimsel koşullama çalışmalarına istinaden operant tesadüflük bağlamında yeniden anlamlandırılmıştır.
Karıştırmayın
Obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) kompulsiyonları ile sıklıkla karıştırılır; ancak OKB'deki tekrarlayıcı eylemler genellikle anksiyeteyi veya intrüzif düşünceleri nötralize etmeyi amaçlayan ego-distonik ritüellerken, batıl davranışlar tamamen tesadüfi pekiştirme geçmişine dayanan ve birey tarafından genellikle işlevsel veya zararsız görülen edimsel alışkanlıklardır.
Keşfetmeye Devam Edin
Edimsel Koşullama
Edimsel Koşullama
Operant Conditioning
Bir davranışın ardından gelen sonuçların (ödül veya ceza), o davranışın ileride tekrarlanma olasılığını artırması veya azaltması sürecidir.
İncele