Edimsel Tepki
Operant Response
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında Skinner kutusuna yerleştirilen bir aç sıçanın, manivelaya ilk kez rastlantısal olarak basması ve ardından yiyecek pekiştireci almasıyla başlayan süreçte, her bir manivela basma eylemi ayrı birer 'edimsel tepki' teşkil eder; bu tekil tepkilerin tekrarı tepki oranını (response rate) oluşturur.
Derin Analiz
Davranışçı paradigma içinde, özellikle B.F. Skinner'ın radikal davranışçılık kuramında edimsel tepki, organizmanın dış çevreyle etkileşime girerek belirli bir sonuç (pekiştireç ya da ceza) üreten hareket dağarcığının temel yapı taşıdır. Klasik koşullanmadaki uyarıcı-tepki (S-R) bağından farklı olarak, edimsel tepki doğası gereği kendiliğinden başlar ve sonuçları tarafından kontrol edilir (R-S ilişkisi). Nörobiyolojik düzeyde bu süreç, striatum, bazal ganglia ve dopaminerjik ödül devrelerinin modülasyonu altında, belirli motor programların pekiştirilerek sinaptik plastisite yoluyla kalıcılaşmasını içerir. İstatistiksel ve deneysel analizlerde, bu tepkilerin frekansı, hızı (response rate) ve latansı, öğrenme ve motivasyonun nicel göstergeleri olarak değerlendirilir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Klasik koşullanmadaki 'tepkisel davranış' (respondent behavior) ile sıklıkla karıştırılır; ayırt edici fark, klasik tepkilerin bilinen bir uyarıcı tarafından otomatik olarak tetiklenmesi, edimsel tepkilerin ise uyarıcıdan bağımsız olarak çevreye yayılan ve sonuçlarıyla şekillenen iradi (gözlenebilir) eylemler olmasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Ayırt Edici Uyarıcı
Ayırt Edici Uyarıcı
Discriminative Stimulus
Edimsel koşullamada, belirli bir tepkinin geçmişte o uyarıcının varlığında pekiştirilmesi nedeniyle, gelecekte aynı tepkinin ortaya çıkma olasılığını artıran ipucu işlevindeki uyarıcı.
İncele