Koşullu Baskılama
Conditioned Suppression
Tanım
Pozitif pekiştireçle edinilmiş bir edimsel davranışın, aversive (kaçınılan) bir uyarıcıyla eşleşmiş nötr bir uyarıcının sunumuyla geçici olarak azalması veya durması olgusu.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir kemirgen, yiyecek elde etmek için sürekli olarak bir kaldıraç basma eğitiminden geçer. Sürecin belirli anlarında, hafif bir elektrik şoku (aversive stimulus) verilmeden hemen önce bir ton (conditioned stimulus) çalınır. Bir süre sonra kemirgen, tonu duyduğu anda şok geleceğini öngörür ve yiyecek almayı bırakıp donakalır; bu durum ton süresince kaldıraç basma hızının dramatik ölçüde düşmesine neden olur.
Derin Analiz
Koşullu baskılama, Skinner tipi edimsel koşullama testlerinde (örneğin kaldıraç basma) korku veya kaygının ölçülmesi için sıklıkla kullanılan davranışsal bir paradigmadır. Estetik veya motivasyonel bir kayıptan ziyade, organizmanın tehdit algısıyla birlikte hayatta kalma odaklı donma (freezing) veya kaçış tepkilerini önceliklendirmesinin bir sonucudur. Estevao ve meslektaşlarının da belirttiği üzere, bu süreçte klasik koşullanma yoluyla kazanılan korku tepkisi (CR), ongoing (devam eden) edimsel davranışı baskılar. Korku oranı (Suppression Ratio), baskılamanın derecesini quantify etmek için [Baskılama Sırasındaki Tepki / (Baskılama Sırasındaki Tepki + Kontrol Tepkisi)] formülüyle hesaplanır; sıfıra yaklaşan değerler maksimum baskılamaya işaret eder.
Etimoloji
Latince 'conditio' (koşul/şart) ve 'supprimere' (baskılamak/bastırmak) fiillerinin birleşiminden türetilmiştir; davranışçı terminolojide klasik ve edimsel koşullanmanın kesişimini ifade eder.
Karıştırmayın
Sönme (Extinction) ile sıklıkla karıştırılır; sönme sürecinde pekiştirecin tamamen kaldırılması söz konusuyken, koşullu baskılamada pekiştireç verilmeye devam eder ancak araya giren aversive uyarıcı davranışı baskılar.