Ayarlanan Pekiştirme Tarifesi
Adjusting Schedule Of Reinforcement (ADJ)
Tanım
Edimsel koşullanmada, pekiştirme ölçütlerinin organizmanın performansındaki anlık değişimlere göre sürekli ve sistematik olarak modifiye edildiği düzenlemelerdir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bilişsel rehabilitasyon sürecinde, dikkat eksikliği olan bir danışanın ekranda beliren hedef uyarıcılara tepki süresi iyileştikçe, sistemin sonraki ödülü (puanı) kazanmak için gerektirdiği hızı otomatik olarak artırması ve performans düştüğünde eşiği esnetmesi ayarlanan pekiştirme tarifesine klinik bir örnektir.
Derin Analiz
Ayarlanan pekiştirme tarifeleri, davranış analizi ve deneysel psikolojide, sabit oranlı veya aralıklı tarifelerin ötesine geçerek adaptif bir geri bildirim döngüsü kurar. Bu mekanizmada, organizmanın bir önceki yanıtlama hızı veya doğruluğu, bir sonraki pekiştirteç için gereken eşiği doğrudan belirler. Örneğin, laboratuvar ortamında bir güvercinin veya insan katılımcının belirli bir tepki hızına ulaşması durumunda, sonraki pekiştirme için gereken tepki sayısı otomatik olarak artırılır veya azaltılır. Bu dinamik yapı, operant davranışın sönmeye direncinin ölçülmesinde, motivasyonel dalgalanmaların izlenmesinde ve psikofarmakolojik ajanların davranışsal çıktılar üzerindeki ince etkilerinin saptanmasında yüksek hassasiyetli bir parametrik zemin sağlar.
Etimoloji
Latince 'ad- [yönelme, göre] + iuxtare [yaklaştırmak, uydurmak]' kökünden türetilen 'adjust' (ayarlamak) fiili ile Orta İngilizce 'schedule' ve Latince 're- [tekrar] + facere [yapmak]' kökünden türetilen 'reinforce' (pekiştirmek) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Sabit Oranlı Tarife (FR) ve Değişken Oranlı Tarife (VR) ile karıştırılır; bu klasik tarifelerde ölçüt dışsal olarak sabit tutulur veya önceden belirlenmiş matematiksel bir ortalamaya göre rastgele değişir, oysa ayarlanan tarifelerde ölçüt tamamen organizmanın o anki performans geçmişine göre anlık olarak güncellenir.