Bilişsel Rehabilitasyon
Cognitive Rehabilitation
Tanım
Kronik rahatsızlıklar, travmatik beyin yaralanmaları veya inme gibi nedenlerle ortaya çıkan zihinsel işlemleme bozukluklarını iyileştirmeyi, telafi etmeyi veya yeniden yapılandırmayı hedefleyen özgül müdahale programları.
Örnek Vaka / Uygulama
Geçirdiği serebrovasküler olay (inme) sonrasında işitsel dikkat ve çalışma belleğinde belirgin kayıplar yaşayan 45 yaşındaki bir hastaya, klinisyen tarafından bilgisayar tabanlı kademeli dikkat eğitimi ve günlük işlerini planlamasını sağlayacak harici bellek defterleri kullanma stratejileri içeren 12 haftalık bir bilişsel rehabilitasyon programı uygulanır.
Derin Analiz
Nöropsikoloji ve klinik rehabilitasyon bağlamında bilişsel rehabilitasyon, beynin nöroplastisite kapasitesinden yararlanarak dikkat, bellek, yürütücü işlevler ve hızlandırılmış bilgi işleme gibi kognitif alanlardaki defisitleri minimize etmeyi amaçlar. Süreç iki ana strateji üzerine kuruludur: Restorasyon (etkilenen becerinin tekrar öğrenme yoluyla eski işlevselliğine kavuşturulması) ve Kompansasyon (kaybedilen işlevin yerine başka bir bilişsel ya da dışsal stratejinin ikame edilmesi). Prefrontal korteks ve hipokampal devrelerdeki hasarların günlük yaşam işlevselliğine etkisini azaltmak için ekolojik geçerliliği yüksek, kişiselleştirilmiş protokoller uygulanır.
Etimoloji
Latince 'cognitio' [bilgi, idrak, zihnin bilme süreci] ve 'rehabilitare' [eski durumuna getirme, onarma; 're-' [yeniden] + 'habilis' [uygun, becerikli]] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bilişsel Davranışçı Terapi (CBT) ile sıklıkla karıştırılır; CBT duygudurum ve işlevsiz inançları değiştirmeyi hedeflerken, bilişsel rehabilitasyon doğrudan nöropsikolojik işlemleme bozukluklarını ve beyin hasarı sonrası kognitif defisitleri hedefler.