Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Doğal Pekiştireç

Natural Reinforcer

Tanım

Öğrenme geçmişine ihtiyaç duymaksızın, organizma için biyolojik olarak doğuştan değerli ve pekiştirici nitelik taşıyan uyarıcı veya durum.

Örnek Vaka / Uygulama

Uzun süre susuz kalmış bir bireyin su içtiğinde yaşadığı ferahlama hissi; suyun, herhangi bir önkoşullanmaya gerek duymaksızın susuzluk davranışını doğrudan pekiştiren doğal bir pekiştireç olarak işlev görmesini sağlar.

Derin Analiz

Operant koşullama ve davranış analizi literatüründe, organizmanın hayatta kalmasını ve türün devamını doğrudan destekleyen birincil pekiştireçlerle eşanlamlı olarak kullanılır. Bu uyarıcıların (yiyecek, su, uyku vb.) pekiştirici gücü, evrimsel süreçler ve filogenetik miras aracılığıyla belirlenir; dolayısıyla herhangi bir klasik koşullama veya ikincil öğrenme süreci gerektirmez. Nörobiyolojik düzeyde, bu uyarıcılar mezolimbik dopaminerjik yolu doğrudan aktive ederek beyin ödül sistemini uyarır ve davranışın tekrar edilme olasılığını artırır.

Etimoloji

Latince 'naturalis' [doğaya ait, doğuştan gelen] ve Orta İngilizce 'reforcen' [güçlendirmek, pekiştirmek] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

İkincil pekiştireç (conditioned/secondary reinforcer) ile karıştırılır; ikincil pekiştireçler başlangıçta nötr olup birincil pekiştireçlerle eşleşerek değer kazanırken, doğal pekiştireçler başlangıçtan itibaren içkin bir pekiştirme gücüne sahiptir.