Kaçınmacı Kontrol
Aversive Control
Tanım
Davranışı şekillendirmek veya baskılamak amacıyla ceza veya negatif pekiştirme gibi itici ve rahatsız edici uyaranların kullanılması.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir iş yerinde yöneticinin, performans hedeflerine ulaşamayan çalışanlara sürekli olarak azarlayıcı geri bildirimlerde bulunması ve çalışanların bu itici durumdan kaçınmak için mesai saatlerini uzatması kaçınmacı kontrolün tipik bir örneğidir.
Derin Analiz
Edimsel koşullama paradigmalarında yer alan kaçınmacı kontrol, organizmanın çevresindeki hoş olmayan durumlardan kaçınma veya bu durumlardan kurtulma motivasyonuyla davranış sergilemesini ya da belirli bir davranışı sonlandırmasını inceler. Nörobiyolojik düzeyde, bu süreç büyük ölçüde amigdala merkezli tehdit algısı devreleri ve hipotalamik-piteruitar-adrenal (HPA) ekseninin aktivasyonu ile ilişkilendirilir. Klinik bağlamda, aşırı kaçınmacı kontrol stratejileri anksiyete bozuklukları, fobiler ve travma sonrası stres tepkilerinin sürdürülmesinde kritik bir rol oynar.
Etimoloji
Latince 'aversio' (uzaklaşma, kaçınma) ve İngilizce 'control' (denetim, yönlendirme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Pozitif pekiştirme ile karıştırılabilir; temel fark, pozitif pekiştirmenin istenen bir uyaranın eklenmesiyle davranışı artırması, kaçınmacı kontrolün ise itici bir uyaranın ortadan kaldırılması veya tehdidi ile davranışı manipüle etmesidir.