Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

İşlevsel Edimsel

Functional Operant

Tanım

Edimsel bir olasılığın uygulanmasıyla yanıt olasılığı değişen ve benzer topografik özellikler sergileyen davranış sınıfı.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında bir güvercinin gıda pekiştireci alabilmesi için gagalaması gereken kuvvet 0.5 Newton olarak belirlenmiştir. Tam olarak 0.5 N ve üzerindeki gagalamalar pekiştirilirken, 0.48 N gibi çok yakın alt değerdeki gagalamaların da sıklığında artış gözlenir. Bu alt eşik yanıtları, pekiştirilen ana davranış sınıfının (işlevsel edimsel) ayrılmaz bir parçası olarak frekans kazanır.

Derin Analiz

Deneysel analiz ve davranışçı psikoloji bağlamında işlevsel edimsel, yalnızca fiziksel formuna (topografisine) göre değil, çevresel uyaranlar ve pekiştireçlerle kurduğu işlevsel ilişki ağına göre tanımlanan bir yanıt sınıfını ifade eder. Skinnerci çerçevede, organizmanın çıkardığı belirli bir güç eşiğindeki kaldıraç basma davranışı yalnızca o eşiği aşan hareketleri değil, eşiğe yakın olan ancak tam olarak karşılamayan varyasyonları da pekiştirme sürecine dahil eder. Bu durum, davranışsal esnekliğin ve genellemenin mekanizmalarını anlamada kritik bir paya sahiptir.

Etimoloji

Latince 'functio' [yerine getirme, icra] ve 'operari' [çalışmak, eylemde bulunmak] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Tanımlayıcı edimsel (descriptive operant) ile karıştırılır; tanımlayıcı edimsel yalnızca davranışın dışsal formuna odaklanırken, işlevsel edimsel pekiştirme kontingensi altındaki işlevsel ve nicel değişim kümesini baz alır.