Sidman Kaçınma Tarifesi
Sidman Avoidance Schedule
Tanım
Herhangi bir uyarıcı veya ikaz sinyali olmaksızın, organizmanın belirli bir tepki vererek aversif (itici) uyaranın gelişini belirli bir süre erteleyebildiği edimsel koşullama prosedürüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamındaki bir Skinner kutusunda bulunan fare, dışarıdan hiçbir uyarı (lamba yanması vb.) almamasına rağmen her 20 saniyede bir hafif elektrik şokuna maruz kalmaktadır. Fare her pedal çevirdiğinde, şok sayacı sıfırlanmakta ve şokun gelişi sonraki 50 saniye boyunca engellenmektedir. Bir süre sonra farenin düzenli aralıklarla pedal çevirerek hiç şok almadığı gözlemlenir.
Derin Analiz
Sidman kaçınma tarifesi, literatürde 'serbest edimsel kaçınma' veya 'uyarıcısız kaçınma' olarak da bilinir. Klasik kaçınma deneylerinde organizmaya tehlikeyi haber veren bir uyarıcı (örneğin bir ışık veya ses) sunulurken, Sidman tarifesinde bu tür bir exteroceptif (dışsal) uyarıcı yoktur. Bunun yerine iki temel zaman aralığı bulunur: Şok-şok (S-S) aralığı ve tepki-şok (R-S) aralığı. Eğer organizma hiçbir tepki vermezse, her S-S aralığının sonunda kaçınılmaz aversif uyaran (genellikle hafif elektrik şoku) verilir. Organizma uygun tepkiyi (örneğin bir mandala basmayı) gerçekleştirdiğinde ise, R-S aralığı devreye girer ve şokun verilişi ileri bir zamana ertelenir. Bu mekanizma, zamanın kendisinin ayırt edici bir uyarıcı işlevi görmesiyle pekişir; organizma zamanı zamanlayarak (temporal conditioning) hayatta kalma davranışını sürdürmeyi öğrenir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Edimsel Koşullama
Edimsel Koşullama
Operant Conditioning
Bir davranışın ardından gelen sonuçların (ödül veya ceza), o davranışın ileride tekrarlanma olasılığını artırması veya azaltması sürecidir.
İncele
Negatif Pekiştirme
Negatif Pekiştirme
Negative Reinforcement
İstenmeyen veya itici bir uyarıcının ortamdan uzaklaştırılması, önlenmesi ya da ertelenmesi yoluyla bir davranışın tekrarlanma olasılığının artırılması sürecidir.
İncele