Sürekli Kaçınma
Continuous Avoidance
Tanım
Organizmanın, herhangi bir ayırt edici uyarıcı olmaksızın, belirli bir zaman aralığında tepki vererek aversif (itici) bir uyaranın sunumunu süresiz olarak ertelediği edimsel koşullama prosedürü.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir kemirgenin bulunduğu kafeste her 20 saniyede bir hafif elektrik şoku alması planlanmıştır (S-S aralığı). Fare, her kaldıraç bıçakladığında bu zamanlayıcı 30 saniye sonrasına ötelenir (R-S aralığı). Fare, şokun ne zaman geleceğini gösteren bir ışık veya ses uyarısı olmaksızın, şoktan tamamen kaçınmak için belirli bir tempoda sürekli olarak kaldıraca basmak zorunda kalır.
Derin Analiz
Sürekli kaçınma (Sidman kaçınma programı olarak da bilinir), klasik kaçınma paradigmalarından farklı olarak dışsal bir uyarıcı ikazı içermez. Bunun yerine zaman, temel ayırt edici uyarıcı işlevi görür. Sistem iki kritik zaman aralığına dayanır: R-S (Tepki-Şok) aralığı ve S-S (Şok-Şok) aralığı. Organizma her uygun tepki verdiğinde R-S aralığı sıfırlanır ve aversif olayın gelişi ertelenir. Nörobiyolojik düzeyde, bu paradigma korku koşullanması, nükleus accumbens ve amigdala devreleri ile prefrontal korteksin zamansal kontrol mekanizmalarının entegrasyonunu gerektirir. Edimsel ve klasik süreçlerin iç içe geçtiği, kompulsif döngülerin ve anksiyete bozukluklarının laboratuvar modellerini açıklamada temel teşkil eden bir davranışsal istikrarsızlık dinamiğidir.
Etimoloji
İngilizce 'continuous' (kesintisiz, sürekli, Latince *continuare* [bağlamak, sürdürmek]) ve 'avoidance' (kaçınma, Eski Fransızca *eschiver* [kaçınmak, sakınmak]) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Ayrımcı kaçınma (Discriminative avoidance) ile karıştırılır; ayrımcı kaçınmada uyaranı haber veren bir 'uyarıcı' (örneğin bir ışık) vardır, sürekli kaçınmada ise dışsal bir uyarıcı sinyal bulunmaz, zaman tabanlıdır.