Diferansiyel Sönme
Differential Extinction
Tanım
Koşullama yoluyla kazanılmış birden fazla tepkiden bir veya daha fazlasının pekiştireçten mahrum bırakılarak söndürülmesi, buna karşın ilişkili diğer koşullu tepkilerin pekiştirilmeye devam edilmesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir güvercinin kırmızı ışık yandığında gagalama tepkisine yiyecek verilmesi, sarı ışık yandığında ise gagalamasına rağmen yiyecek verilmemesi süreci. Güvercin kırmızı ışıkta pekiştirilmeye devam edilirken, sarı ışıkta sergilediği gagalama tepkisi zamanla söner.
Derin Analiz
Diferansiyel sönme, klasik ve edimsel koşullama paradigmalarında organizmanın uyarıcı kontrolü ve ayırt etme (discrimination) yeteneğini incelemek için kullanılan temel bir süreçtir. Davranışsal müdahalelerde ve deneysel psikolojide, belirli bir hedef davranışı ortadan kaldırırken alternatif ya da benzer adaptif davranışların sürdürülmesini sağlar. Nöral düzeyde, bu süreç prefrontal korteksin amigdala ve bazal gangliya üzerindeki inhibitör kontrol mekanizmalarıyla, özellikle de sönme öğrenmesinin (extinction learning) pekiştirilmemiş yollar üzerinden kodlanmasıyla doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'differentia' (farklılaşma, ayrım) ve 'exstinctio' (sönme, söndürme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Genel sönme (general extinction) ile karıştırılır; genel sönmede tüm koşullu tepkiler pekiştireçten mahrum bırakılırken, diferansiyel sönmede seçici bir eleme ve pekiştirme dengesi söz konusudur.
Keşfetmeye Devam Edin
Koşullu Tepki
Conditioned Response (CR)
Klasik koşullama sürecinde, önceden nötr olan bir uyarıcının koşulsuz uyarıcı ile defalarca eşleşmesi sonucu, bu uyarıcıya karşı istem dışı verilen öğrenilmiş tepki.
Ayırt Etme Eğitimi
Discrimination Training
Bir edimsel tepkinin belirli bir uyarıcının varlığında pekiştirilirken, bu uyarıcının yokluğunda pekiştirilmemesi esasına dayanan temel davranışsal koullanma prosedürü.