Otomatik Pekiştireç
Automatic Reinforcer
Tanım
Başka bir bireyin müdahalesine veya dışsal sosyal aracılığa gerek kalmaksızın, bir davranışın doğrudan fiziksel veya duyysal sonuçları yoluyla pekişmesi sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin, herhangi bir sosyal övgü veya maddi kazanç beklemeksizin, sadece okumaktan duyduğu zihinsel ve duyusal tatmin (otomatik pekiştireç) nedeniyle ellerindeki kitabı gece geç saatlere kadar okumaya devam etmesi.
Derin Analiz
Davranışçı yaklaşımda ve edimsel koşullanma teorisinde pekiştirme genellikle dışsal bir ajanın (örneğin bir ödül veya sosyal onay) varlığına bağlanır. Ancak otomatik pekiştirme, davranışın kendisinin duyusal düzeyde ödüllendirici bir geri bildirim ürettiği durumları ifade eder. Nörobiyolojik düzlemde, bu tür pekiştireçler genellikle beyin içi ödül devresini (mezolimbik dopaminerjik yolak) doğrudan aktive eden duyusal girdiler (örneğin stereotipik hareketlerin sağladığı proprioseptif geribildirim veya bir metni okumanın yarattığı bilişsel tatmin) aracılığıyla işlev görür. Klinik bağlamda, özellikle otizm spektrum bozukluğu gibi durumlarda görülen kendi kendine uyarıcı (self-stimulatory) davranışların kalıcılığını açıklamada kritik bir kavramdır çünkü bu davranışlar dışsal bir uyarıcıya ihtiyaç duymadan kendi kendilerini beslerler.
Etimoloji
Latince 'automatos' [kendi kendine hareket eden, kendiliğinden] + 're-' [tekrar] + 'incitare' [harekete geçirmek, tahrik etmek] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Dışsal pekiştirme (extrinsic reinforcement) ile sıklıkla karıştırılır; dışsal pekiştirmede süreci başlatan ve sürdüren çevresel veya sosyal bir dış etken (para, övgü, puan) varken, otomatik pekiştirmede ödül mekanizması davranışın içkin doğasından kaynaklanır.