Ayarlama Tekniği
Method Of Adjustment
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir işitsel algı deneyinde, katılımcıya kulaklıkla sabit 1000 Hz'lik bir referans ton verilir. Katılımcının önündeki ses frekansı düğmesini çevirerek, duyduğu değişken tonun frekansını referans tonla tamamen aynı yüksekliğe getirmesi istenir. Deneyci, katılımcının yaptığı bu ayarlamalar arasındaki milimetrik farkların ortalamasını alarak bireyin işitsel frekans ayrım eşiğini hesaplar.
Derin Analiz
Ayarlama tekniği, Gustav Fechner dönemine kadar uzanan köklü psikofizik paradigmaların temel taşlarından biridir. Temel mekanizma, algısal eşiklerin ve fark eşiklerinin (JND - Just Noticeable Difference) deneysel olarak saptanmasına dayanır. Diğer psikofizik yöntemlerden (örneğin sınır yöntemi veya sabit uyarıcılar yöntemi) farklı olarak, burada kontrol tamamen katılımcının elindedir. Katılımcı, kadranı çevirerek veya bir kaydırıcıyı hareket ettirerek uyarıcının yoğunluğunu, parlaklığını veya frekansını sürekli bir değişim skalasında ayarlarken, 'hataların ortalaması' (method of average error) olarak bilinen hesaplama yöntemiyle ortalama sapma miktarları kaydedilir. Bu yöntem, öznenin kendi algısını dış dünyaya eşitleme sürecindeki motor ve bilişsel eğilimlerini (beklenti hatası veya alışkanlık hatası gibi) minimize etmeyi hedefler, ancak denetimin katılımcıda olması bazı durumlarda sistematik önyargılara yol açabilir.
Etimoloji
İngilizce 'method' (Fransızca 'méthode', Yunanca 'methodos' [takip edilen yol, araştırma] < 'meta' [öte/aracılığıyla] + 'hodos' [yol]) ve 'adjustment' (Latince 'adjuxtare' [yaklaştırmak, uydurmak] kökünden türetilmiştir).
Karıştırmayın
Sınır yöntemi (method of limits) ile karıştırılır; sınır yönteminde uyarıcı deneyci tarafından kademeli olarak değiştirilirken, ayarlama yönteminde katılımcı uyarıcının kontrolünü doğrudan elinde tutar.