Beklenti Hatası
Anticipatory Error
Tanım
Bir eylemin, uyarıcının sunuluş zamanından veya sırasından önce gerçekleştirilmesi ya da bir listedeki öğenin aslında olduğundan daha erken bir sırada hatırlanması hatası.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir katılımcıya ekranda sırayla gösterilen kelime listesini anımsaması istendiğinde, listenin beşinci sırasında yer alan 'masa' kelimesini ikinci sırada hatırlaması veya bir dur-kalk testinde (stop-signal task) henüz uyarıcı belirmeden tuşa basması birer beklenti hatasıdır.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nöropsikoloji bağlamında beklenti hatası, yürütücü işlevlerin, motor planlamanın ve ardışık belleğin işleyişindeki zamansal bozulmalara işaret eder. Özellikle prefrontal korteks ve bazal ganglionlar arasındaki devrelerin, yaklaşan bir uyarıcıyı veya motor çıktıyı erken tetiklemesiyle ortaya çıkar. Bellek testlerinde ise (örneğin seri öğrenme görevleri), zamanlama veya konum kodlama mekanizmalarındaki zihinsel projeksiyon hataları, bir öğenin temporal dizilimde geriye kaydırılmasına neden olur. Bu durum, beyindeki temporal kodlama ve ardışık bellek izlerinin entegrasyon süreçlerinin hassasiyetine ışık tutar.
Etimoloji
Latince 'anticipare' (önceden almak, önlemek; 'ante-' [ön] + 'capere' [almak]) ve İngilizce 'error' (hata, sapma) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İhmal hatası (omission error) ile karıştırılabilir; ancak ihmal hatası tepki vermemeyi içerirken, beklenti hatası erken veya yanlış zamanlı tepki vermeyi ifade eder.