Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Estes-skinner Prosedürü

Estes–skinner Procedure

Tanım

Koşullu baskılama olarak da bilinen, bir organizmanın güvenli bir uyarıcıya verdiği operant yanıtın, korku uyandıran bir uyarıcının varlığıyla ne ölçüde azaldığını ölçen davranışsal test yöntemi.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir laboratuvar deneyinde, Skinner kutusundaki bir rat sürekli olarak yiyecek peletleri almak için kaldıraca basmaktadır. Araştırmacı 3 dakikalık bir ton verir ve bu tonun hemen ardından hafif bir ayak şoku uygular. Birkaç deneme sonra rat, tonu duyduğu anda kaldıraç basmayı tamamen bırakır veya yavaşlatır; bu davranışsal donma ve baskılama Estes-Skinner prosedürünün ta kendisidir.

Derin Analiz

Estes-Skinner prosedürü, klasik ve edimsel (operant) koşullamanın laboratuvar ortamında zarif bir entegrasyonudur. Deney düzenğinde, hayvan (genellikle kemirgen) yiyecek elde etmek için bir kaldıraç basma gibi edimsel bir davranışı gerçekleştirirken eğitilir. Ardından, bir nötr uyarıcı (örneğin bir ışık veya ses) kısa bir süre sonra gelen kaçınılmaz bir aversive uyarıcıyla (hafif ayak şoku) eşleştirilir. Hayvan, bu uyarıcı ikilisini öğrendikten sonra, korku sinyali (koşullu uyarıcı) sunulduğunda kaldıraç basma oranında belirgin bir düşüş sergiler. Bu baskılama oranı, hayvanın korku düzeyini nicel olarak hesaplamada temel bir metrik sağlar. Davranışsal nörobilimde anksiyolitik ilaçların taranması ve korku belleğinin nöral devrelerinin (özellikle amigdala ve hipokampus ekseni) haritalandırılmasında kritik bir model olmuştur.

Etimoloji

William K. Estes ve B. F. Skinner soyadlarından türetilmiştir; Latince 'procedere' [ilerlemek, adım atmak] kökünden gelen teknik anlamı taşır.

Karıştırmayın

Edimsel koşullama (operant conditioning) ile sıkça karıştırılır; oysa bu yöntem edimsel bir davranışı ortadan kaldırmayı değil, klasik koşullanmış bir korku tepkisinin mevcut edimsel davranışı ne derece baskıladığını ölçer.