Yüksek Oranlı Davranışların Farkındalıklı Pekiştirilmesi
Differential Reinforcement Of High Rate (DRH)
Tanım
Belirli bir hedef davranışın, önceden belirlenmiş kısa bir zaman aralığı içerisinde yüksek bir sıklıkla gerçekleştirilmesi durumunda pekiştireç sunulmasını öngören bir tarife sistemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Özel eğitim sınıfında okuma akıcılığı geliştirilmeye çalışılan bir çocuk düşünün. Öğrencinin dakikada okuduğu doğru kelime sayısı 40'ın altındayken pekiştireç alamazken, bu sayı 60 kelime ve üzerine çıktığında (yani yanıtlar arası süre kısaldığında ve hız arttığında) öğretmen tarafından pekiştirilir. Bu uygulama, okuma hızının ve bilişsel işleme temposunun kademeli olarak yükseltilmesini sağlar.
Derin Analiz
Uygulamalı davranış analizi (ABA) ve operant koşullama literatüründe DRH tarifeleri, davranışın hızını (tempo/frekans) artırmak amacıyla tasarlanmıştır. Bu tarifede organizmanın pekiştireç alabilmesi için yanıtlar arası sürenin (Inter-Response Time - IRT) maksimum izin verilen eşik değerin altında kalması şarttır. Yani sadece davranışın yapılması değil, belirli bir hızda ve seri bir şekilde icra edilmesi kurala bağlanmıştır. Nörodavranışsal açıdan bu süreç, prefrontal korteksin zaman algısı, motor planlama ve dopaminerjik ödül devrelerinin efor-zaman maliyeti hesaplamasıyla doğrudan ilişkilidir. Klinik ve deneysel ortamlarda, yavaş veya düşük verimlilikle sergilenen akademik, motor ya da sosyal becerilerin hızlandırılması ve akıcılık kazanması için stratejik olarak devreye sokulur.
Etimoloji
İngilizce 'differential' (farklılaştıran/ayırt edici - Latinis verbum *differentia*), 'reinforcement' (pekiştirme - *re-* + *incitara*) ve 'high rate' (yüksek oran) kelimelerinin birleşiminden oluşan, uygulamalı davranış analizinin operant koşullama terminolojisine ait teknik bir bileşiktir.
Karıştırmayın
DRL (Differential Reinforcement of Low Rates - Düşük Oranlı Davranışların Pekiştirilmesi) ile sıklıkla karıştırılır. DRL davranışın sıklığını azaltmayı veya yavaşlatmayı hedeflerken, DRH tam tersi şekilde davranışın hızını ve frekansını artırmayı amaçlar.