Konkavasyon
Concaveation
Tanım
Bakire dişi memelilerin, gebelik ve emzirme dönemine özgü hormonal değişimleri yaşamamış olmasına rağmen, yavrularla tekrarlayıcı temas ve maruziyet sonucunda maternal davranış sergilemeye başlaması.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında, doğum yapmamış ve hormonal olarak normal döngüde olan bir dişi kemirgenin kafesine düzenli olarak yabancı yavrular yerleştirilir. İlk günlerde dişi yavrulara karşı kayıtsız kalır veya kaçınma davranışı gösterir. Ancak 4 ila 7 gün süren kesintisiz birlikte barınma ve koku maruziyeti sonrasında, dişi yavruları yuvaya taşımaya, onları yalamaya ve emzirme pozisyonunda sarılmaya başlar.
Derin Analiz
Konkavasyon, davranışsal duyarsızlaşma ve merkezi sinir sistemindeki nöral devrelerin plastisitesi üzerinden gerçekleşen bir öğrenme ve adaptasyon biçimidir. Normal şartlarda memelilerde doğum ve laktasyon sürecindeki dramatik hormonal dalgalanmalar (östrojen, progesteron, prolaktin ve oksitosin) maternal davranışın tetikleyicisidir. Ancak konkavasyon, bu içsel endokrin hazırlık evresi atlanarak, tamamen dışsal ve tekrarlayan duyusal uyaranlar (olfaktör, işitsel, dokunsal) aracılığıyla maternal devrelerin aktive olabileceğini gösterir. Bu süreç, ön beyindeki medial preoptik alanın (MPOA) yavruların kokusu ve sesleriyle uyarılması, amigdala kaynaklı korku ve kaçınma tepkilerinin baskılanması ve nihayetinde bakım verme motivasyonunun pekişmesiyle karakterizedir.
Etimoloji
Latince 'concavus' (oyuk, çukur) kökünden türetilmiştir; hayvan davranış bilimi literatüründe maternal (annelik) davranışın hormonal olmayan uyarıcılar yoluyla çukurlaşma/kazanılma sürecini ifade etmek için kullanılır.
Karıştırmayın
Maternal davranış (genel olarak doğumla gelen süreçleri kapsar), hazırlayıcı hormonlar (prolaktin/östrojen artışı) ve imprinting (izleme); konkavasyon ise doğrudan postnatal duyusal maruziyete dayalı davranışsal bir kazanım sürecidir.