Olumsuz Ceza
Negative Punishment
Tanım
Bir davranışın ardından arzu edilen veya nötr bir uyarıcının ortamdan uzaklaştırılması yoluyla gelecekte o davranışın görülme sıklığının azaltılması sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Ergenlik dönemindeki bir bireyin, akşam eve geç gelmesi kuralını ihlal etmesi sonrasında hafta sonu arkadaşlarıyla dışarı çıkma izninin (istenilen bir uyarıcının ortamdan kaldırılması) iptal edilmesi ve bu müdahale sonucunda bireyin eve bir daha geç kalmama eğilimi göstermesi olumsuz cezaya örnek teşkil eder.
Derin Analiz
Bilişsel ve davranışçı psikoloji bağlamında olumsuz ceza, Skinnerci edimsel koşullama paradigmalarının temel yapı taşlarından biridir. Buradaki 'olumsuz' (negative) terimi ahlaki bir değer yargısı içermez; matematiksel bir çıkarma işlemine karşılık gelir (uyarıcı ekleme yerine eksiltme). Mekanizma, organizmanın sergilediği bir edimin (response) sonucunda, halihazırda sahip olduğu veya erişebildiği takviye edici bir uyarıcının (reinforcer) geri çekilmesini içerir. Eğer bu çıkarma işlemi, hedeflenen davranışın gelecekteki olasılığını veya frekansını düşürürse, olumsuz ceza gerçekleşmiş olur. Nörobiyolojik düzeyde bu süreç, striatum ve prefrontal korteks devrelerindeki ödül beklentisinin sönümlenmesi ve dopaminerjik salınımın baskılanması ile ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'negativus' [olumsuz, var olmayan] ve 'poena' [ceza, bedel] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Edimsel koşullama terminolojisinde, davranışın ardından uyarıcının ortadan kaldırılmasını ifade eder.
Karıştırmayın
Negatif pekiştirme ile sıklıkla karıştırılır. Negatif pekiştirmede hoş olmayan bir uyarıcı ortamdan çıkarılarak davranışın sıklığı *arttırılır*; olumsuz cezada ise hoş olan bir uyarıcı ortamdan çıkarılarak davranışın sıklığı *azaltılır*.
Keşfetmeye Devam Edin
Edimsel Koşullama
Edimsel Koşullama
Operant Conditioning
Bir davranışın ardından gelen sonuçların (ödül veya ceza), o davranışın ileride tekrarlanma olasılığını artırması veya azaltması sürecidir.
İncele
Pozitif Ceza
Pozitif Ceza
Positive Punishment
Bir davranışın ardından hoş olmayan veya itici bir uyarıcının ortama eklenmesiyle, o davranışın gelecekte görülme olasılığının azalması sürecidir.
İncele
Negatif Pekiştirme
Negatif Pekiştirme
Negative Reinforcement
İstenmeyen veya itici bir uyarıcının ortamdan uzaklaştırılması, önlenmesi ya da ertelenmesi yoluyla bir davranışın tekrarlanma olasılığının artırılması sürecidir.
İncele