Birleşik Analiz
Conjoint Analysis
Tanım
Bireylerin karmaşık karar süreçlerinde farklı nitelikleri ve özellikleri hangi ağırlıklarla değerlendirdiğini belirlemek amacıyla kullanılan istatistiksel bir tercih modelleme yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik psikolog veya tüketici davranışları araştırmacısı, bireylerin psikoterapi seans formatı tercihlerini incelemek istemektedir. Araştırmacı; seans ücreti (düşük vs. yüksek), seans sıklığı (haftada bir vs. ayda bir) ve uygulama yöntemi (yüz yüze vs. çevrim içi) gibi nitelikleri birleştirerek farklı senaryolar oluşturur. Katılımcılardan bu senaryoları oylamaları istenir. Analiz sonucunda, danışanın tercihini en çok belirleyen kritik faktörün ücret mi yoksa yöntem mi olduğu sayısal olarak saptanır.
Derin Analiz
Birleşik analiz, psikometrik ve kantitatif pazarlama araştırmalarında sıklıkla kullanılan çok değişkenli bir istatistiksel tekniktir. Temel amacı, bireylerin bütünsel bir ürüne veya seçeneğe yönelik verdikleri kararları, bu seçeneği oluşturan alt özelliklerin bağımsız değerlerine (fayda değerleri / part-worth utilities) ayrıştırmaktır. Katılımcılara birbirleriyle çelişen ya da farklı kombinasyonlar içeren senaryolar sunulur; bu sayede bireyin hangi öznitelikten (örneğin fiyat, iklim, konum) ne ölçüde kaçındığı veya ne ölçüde etkilendiği matematiksel olarak modellenir. Bilişsel karar verme süreçlerinin ekolojideki karşılığını laboratuvar ortamına taşımak için güçlü bir algoritma sunar.
Etimoloji
Latince 'coniungere' (birlikte joining, birleştirmek) fiilinden türetilmiş olup, birden fazla özelliğin veya değişkenin bir arada değerlendirilmesini ifade eder.
Karıştırmayın
Regresyon analizi (regresyon mevcut değişkenlerin doğrusal ilişkisini incelerken, birleşik analiz doğrudan trade-off yani ödünleşme matrisine dayalı tercihleri modeller) ve faktör analizi (faktör analizi yapı boyut indirgeme yaparken, birleşik analiz karar ağırlıklarını ölçer).