Fonksiyonel Uyarıcı
Functional Stimulus
Tanım
Uyarım-tepki deneylerinde, organizma üzerinde fiilen belirli bir etki yaratan ve davranışını yöneten uyarıcının gerçek karakteristik özelliğidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir güvercine mavi renkte büyük bir kare karton sunulan bir deneyde, araştırmacının nominal uyarıcısı 'mavi kare'dir. Ancak güvercin karenin köşelerine değil, yalnızca rengin dalga boyuna tepki veriyorsa, davranışın arkasındaki fonksiyonel uyarıcı yalnızca 'mavi renk'tir.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve davranışçılık ekolünde, araştırmacının fiziksel parametrelerine göre tanımladığı nominal (isimsel) uyarıcı ile organizmanın nöral ve davranışsal olarak yanıt verdiği gerçek uyarıcı alanı birbirinden ayrılır. Fonksiyonel uyarıcı, organizmanın duyusal sisteminin seçici dikkati ve algısal süzgeci aracılığıyla davranışa yön veren bileşendir. Örneğin karmaşık geometrik bir desen sunulduğunda, organizmanın tepkisini tetikleyen etken şeklin bütünü değil, yalnızca içindeki belirli bir renk tonu veya kontrast farkı olabilir. Bu durum, deneysel kontrolün ve uyarıcı genellemesi süreçlerinin analizinde kritik bir metodolojik ayrımdır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Nominal uyarıcı (nominal stimulus) ile karıştırılır; nominal uyarıcı araştırmacının dışarıdan tanımladığı fiziksel uyarıcıdır, fonksiyonel uyarıcı ise davranışa fiilen sebep olan özgül bileşendir.