Rastgele Oran Tarifesi
Random-ratio Schedule (RR Schedule)
Tanım
Edimsel koşullanmada, pekiştirecin verilmesi için gereken tepki sayısının önceden kestirilemeyecek şekilde, ortalama bir değer etrafında rastgele değiştiği pekiştirme tarifesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Kumar makineleri (slot machines), rastgele oran tarifesinin laboratuvar dışındaki en belirgin ve en güçlü uygulamasıdır. Oyuncu, kolu çektiğinde ya da düğmeye bastığında ödülün çıkıp çıkmayacağını kesin olarak bilemez; bazen 5. denemede, bazen 150. denemede ödülle karşılaşabilir. Bu öngörülemezlik, oyuncunun sürekli ve hızlı bir şekilde oynamaya devam etmesine yol açan güçlü bir pekiştirme döngüsü yaratır.
Derin Analiz
Rastgele oran tarifesi (RR), sabit oran (FR) ve değişken oran (VR) tarifelerinin bir uzantısı olarak deneysel analizlerde ele alınır. Bu tarifede organizma, her bir tepki için eşit ve bağımsız bir olasılıkla pekiştireç elde eder; geçmişteki tepki geçmişi veya ödüllendirilmemiş deneme sayısı sonraki ödül olasılığını etkilemez. Örneğin, RR 100 tarifesinde her bir bağımsız tepkinin pekiştirilme olasılığı %1'dir (.01). Bu mekanizma, organizmanın ödülü ne zaman alacağını öngörememesine neden olur ve bu belirsizlik, bilişsel ve davranışsal düzeyde son derece yüksek ve istikrarlı bir yanıt hızı (response rate) üretir. Davranışsal ekonomi ve operant kondisyonlama modellerinde, sönmeye (extinction) karşı en dirençli tarifelerden biri olarak kabul edilir; çünkü birey ödülü alana kadar denemeye devam etme eğilimini sürdürür.
Etimoloji
İngilizce 'random' (rastgele, tesadüfi; Germen köklerinden) ve 'ratio' (oran, oranlama; Latince 'rratio' [hesaplama, akıl, oran]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Değişken Oran Tarifesi (Variable-Ratio Schedule - VR) ile sıklıkla karıştırılır. VR tarifesinde kesin bir toplam oran veya belirli bir aritmetik ortalama hedefi varken (örneğin ortalama her 10'da bir ödül), RR tarifesinde her bir tepkinin bağımsız bir olasılığa sahip olması esastır. Ayrıca Aralık (Interval) tarifelerinden temel farkı, pekiştirmenin zamana değil, doğrudan sergilenen tepki sayısına bağlı olmasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Kaçınmacı Kontrol
Kaçınmacı Kontrol
Aversive Control
Davranışı şekillendirmek veya baskılamak amacıyla ceza veya negatif pekiştirme gibi itici ve rahatsız edici uyaranların kullanılması.
İncele
Blok Randomizasyonu
Blok Randomizasyonu
Block Randomization
Katılımcıların küçük alt gruplara (bloklara) ayrılarak her blok içindeki deneklerin deney ve kontrol gruplarına eşit ve rastgele oranlarda dağıtıldığı deneysel kontrol yöntemidir.
İncele
Premack İlkesi
Premack İlkesi
Premack’s Principle
Yüksek olasılıklı ve bireyin yapmayı tercih ettiği bir davranışı, düşük olasılıklı bir davranışın gerçekleşmesi için pekiştireç olarak kullanma kuralı.
İncele
Tulipomania
Tulipomania
Tulipmania
17. yüzyıl Hollanda'sında lale soğanlarının aşırı değer kazanmasıyla patlak veren ve ani piyasa çöküşüyle sonuçlanan tarihin ilk belgelenmiş spekülatif finansal balonudur.
İncele