Tulipomania
Tulipmania
Tanım
17. yüzyıl Hollanda'sında lale soğanlarının aşırı değer kazanmasıyla patlak veren ve ani piyasa çöküşüyle sonuçlanan tarihin ilk belgelenmiş spekülatif finansal balonudur.
Örnek Vaka / Uygulama
1636 yılında bir yatırımcının tüm mal varlığını, topraklarını ve evini tek birnadir lale soğanı (Semper Augustus) satın almak için takas etmesi ve 1637'deki ani fiyat düşüşüyle birlikte ertesi gün tamamen iflas edip varlığını yitirmesi.
Derin Analiz
Davranışsal iktisat ve bilişsel psikoloji perspektifinden tulipomania, rasyonel karar alma süreçlerinin sürüsüyle hareket etme (herd behavior) ve aşırı güven (overconfidence) önyargılarıyla nasıl domine edilebileceğinin klasik bir örneğidir. Piyasa aktörleri, temel ekonomik değer yasalarından koparak, fiyatların sürekli artacağı beklentisiyle (Greater Fool Theory) mantıksız ekonomik riskler almıştır. Bu durum, bireylerin bilişsel kaynaklarını anlık ödül mekanizmasına (dopaminerjik döngü) kurban etmesinin makro düzeydeki sosyolojik yansımasıdır.
Etimoloji
Hollandaca 'tulp' [lale] ve Yunanca 'mania' [aşırı düşkünlük, çılgınlık] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Genel enflasyon veya normal piyasa dalgalanmalarıyla karıştırılır; temel fark, ekonomik temellerden tamamen bağımsız, kolektif bir psikolojik coşku ve rasyonellik dışı fiyat şişmesidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Sürü Psikolojisi
Sürü Psikolojisi
Bandwagon Effect
Bireylerin bir inancı, fikri veya davranışı, sırf çoğunluk tarafından benimsendiği için mantıksal veya ampirik temelini sorgulamadan kabul etme eğilimidir.
İncele