İşlevsel Davranışsal Değerlendirme
FBA
Tanım
Problem biriminin kökenindeki çevresel tetikleyicileri ve pekiştireçleri sistematik olarak belirlemeyi amaçlayan klinik ve uygulamalı davranış analizi yöntemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Öfke nöbetleri geçiren sekiz yaşındaki bir otizm spektrum bozukluğu vakasında, çocuğun bu davranışının derslerden kaçınma işlevi gördüğü FBA ile saptanmış ve akademik görev taleplerinin kademeli olarak düzenlenmesiyle problem davranış sönme sürecine girmiştir.
Derin Analiz
Uygulamalı Davranış Analizi (ABA) çerçevesinde şekillenen bu süreç, gözlemlenebilir davranışların hangi işlevi gördüğünü (örneğin dikkat çekmek, kaçınmak, duyusal uyarımlar elde etmek veya somut nesnelere ulaşmak) ortaya çıkarır. Süreç; öncül (antecedent), davranış (behavior) ve sonuç (consequence) üçlüü (ABC) zincirinin çözümlenmesine dayanır. Dolaylı değerlendirmeler (görüşmeler, ölçekler) ve doğrudan gözlemlerle elde edilen veriler sentetik veya doğal ortamlardaki deneysel manipülasyonlarla (işlevsel analiz) doğrulanır.
Etimoloji
İngilizce 'Functional' [Latince functio: icra, yerine getirme] + 'Behavioral' [Orta İngilizce behavior: davranış] + 'Assessment' [Latince adsedere: yanına oturmak, değer biçmek] kelimelerinin baş harflerinden oluşan akronim.
Karıştırmayın
Standart psikiyatrik tanı mülakatları ile sıkça karıştırılır; ancak FBA bir tanı koyma aracı değil, davranışın çevresel mekanizmasını çözen fonksiyonel bir analiz metodolojisidir.