Aperiyodik Pekiştirme Tarifesi
Aperiodic Reinforcement Schedule
Tanım
Edimsel koşullanmada, pekiştirecin sunulma zamanlarının veya aralıklarının önceden kestirilemeyecek şekilde düzensiz olarak dağıtıldığı eski terminolojideki pekiştirme tarifesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir güvercinin gagalama davranışının, ortalama her 3 dakikada bir ancak 1 ile 5 dakika arasında değişen rastgele zaman aralıklarıyla yiyecekle ödüllendirilmesi; bu durum güvercinin aralıksız ve istikrarlı bir şekilde gagalamaya devam etmesine yol açar.
Derin Analiz
Operant conditioning (edimsel koşullanma) literatüründe, davranışın sürdürülme direnci ve yanıt hızı üzerinde belirgin etkileri olan bu tarife, günümüz deneysel psikolojisinde çoğunlukla 'değişken-aralıklı tarife' (variable-interval schedule) olarak adlandırılmaktadır. Davranışçı ekolün erken dönemlerinde, organizmanın zamanı kestirebilme yeteneğini kontrol etmek amacıyla kullanılan bu kavram, sönmeye karşı direncin en yüksek olduğu tarifelerden biridir. Bireyin veya deneysel hayvanın pekiştirecin ne zaman geleceğini bilmemesi, sürekli ve kararlı bir yanıt oranının ortaya çıkmasına zemin hazırlar.
Etimoloji
Latince 'ad-' (yönelim, -e/-a) ve Yunanca 'periodos' (döngü, devre) sözcüklerinden türetilen 'aperiodic' (düzensiz, periyodik olmayan) sıfatı ile Latincede 'facere' (yapmak) kökünden gelen 'reinforcement' (pekiştirme) terimlerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Sabit aralıklı tarife (fixed-interval schedule) ile karıştırılır; sabit tarifede zaman aralıkları katı bir düzene dayanırken, aperiyodik tarifede zaman dilimleri değişkendir ve öngörülemez.