Sosyal Cezalandırma
Social Punishment
Tanım
Bireyin onaylanmayan davranışının hemen ardından uygulanan dışlama, duygusal geri çekilme veya hoşnutsuzluk gibi olumsuz kişilerarası uyarıcıların, ilgili davranışın görülme sıklığını azaltması.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir grup toplantısında sürekli olarak diğer insanların sözünü kesen bir çalışana, ekip arkadaşlarının her kesme eyleminden sonra ona sırtını dönmesi, konuşmalara dahil etmemesi ve yüz ifadeleriyle hoşnutsuzluk göstermesi; çalışanın bu davranışının zamanla belirgin şekilde azalmasına yol açması.
Derin Analiz
Edimsel koşullama (operant conditioning) ilkeleri çerçevesinde şekillenen sosyal cezalandırma, bireyler arası ilişkilerde davranış kontrolünü sağlayan temel mekanizmalardan biridir. Fiziksel veya somut cezaların aksine, bu süreç tamamen sosyokültürel ve ilişkisel dinamiklere dayanır. Dışlama (shunning), göz teması kurmama, soğuk tutum sergileme veya açık eleştiri gibi formlar alır. Nörobiyolojik düzeyde, bu tür bir sosyal reddin ve cezanın beynin ağlarında (özellikle dorsal anterior singulat korteks ve insula) fiziksel acıyla örtüşen nöral devreleri aktive ettiği fMRI çalışmalarında gösterilmiştir. Davranışçılık perspektifinde hedef, grubun normlarına uyumu (conformity) artırmak ve uyumsuz davranışları söndürmektir (extinction).
Etimoloji
Latince 'socius' (arkadaş, yoldaş) kökünden türetilen 'socialis' ile Latince 'poena' (ceza, bedel) kelimesinin türevi olan 'punire' sözcüğünün birleşimi.
Karıştırmayın
Sosyal pekiştirme (social reinforcement) ile sıkça karıştırılır; sosyal pekiştirme istenen davranışı artırırken, sosyal cezalandırma istenmeyen davranışı azaltmayı hedefler. Sosyal yaptırım (social sanction) ise daha geniş toplumsal kuralları ve yasal/kültürel normları kapsar.
Keşfetmeye Devam Edin
Pittsburgh Sağlıklı Kalp Projesi
Pittsburgh Sağlıklı Kalp Projesi
Pittsburgh Healthy Heart Project (PHHP)
Sağlıklı yaşlı yetişkinlerde psikososyal ve biyolojik risk faktörlerinin subklinik kardiyovasküler hastalıklar üzerindeki etkilerini inceleyen boylamsal bir araştırmadır.
İncele
Kaçınma Eğimi
Kaçınma Eğimi
Avoidance Gradient
Bir organizmanın itici veya korkutucu bir uyarıcıya olan fiziksel ya da psikolojik yakınlığının bir fonksiyonu olarak, kaçınma motivasyonunun veya dürtüsünün gücündeki değişim oranı.
İncele
Seçici Eylem
Seçici Eylem
Selective Action
Bir pekiştirecin bazı davranışsal tepkiler üzerinde diğerlerine kıyasla daha baskın ve farklı bir etki göstermesi durumu.
İncele
Doğal Pekiştireç
Doğal Pekiştireç
Natural Reinforcer
Öğrenme geçmişine ihtiyaç duymaksızın, organizma için biyolojik olarak doğuştan değerli ve pekiştirici nitelik taşıyan uyarıcı veya durum.
İncele