Sosyal Yaptırım
Social Sanction
Tanım
Grup normlarının ihlaline karşılık, bir grup üyesine uygulanan zorlayıcı önlem veya cezalandırma biçimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir ortaokul grubunda, popüler kurallara veya giyim tarzına uymayan bir öğrencinin arkadaş grubu tarafından öğle yemeklerinde masaya alınmaması ve konuşulmaması gayriresmi bir sosyal yaptırım örneğidir.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve sosyoloji literatüründe sosyal yaptırımlar, grup içi uyumu (conformity) ve kolektif düzeni sürdürmek için kullanılan mekanizmalardır. Bu yaptırımlar resmi (yasal veya kurumsal cezalar) ya da gayriresmi (dışlama, alay etme, akran baskısı) olabilir. Bilişsel ve davranışsal düzeyde, bireyin dışlanma korkusu (ostracism) üzerinden hareket ederek beyindeki sosyal acı devrelerini (özellikle anterior singulat korteks) aktive eder. Evrimsel perspektifte, grup dışına itilme riskine karşı bir caydırıcı olarak işlev görür.
Etimoloji
Latince 'socialis' (topluma, ortak yaşama ait) ve 'sanctio' (kutsal kılma, buyruk, ceza yasası) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sosyal ceza (social punishment) terimiyle sıklıkla eş anlı kullanılır; ancak sosyal yaptırım daha geniş bir kavram olup hem olumlu pekiştireçleri (ödüllendirici yaptırımlar) hem de caydırıcı cezaları kapsar.
Keşfetmeye Devam Edin
Akran Baskısı
Akran Baskısı
Peer Pressure
Bireyin içinde bulunduğu akran grubunun normlarına, değerlerine ve beklentilerine uyum sağlaması amacıyla maruz kaldığı sosyal etki süreci.
İncele