Zincirleme Tarife
Chained Schedule
Tanım
Tek bir yanıtın pekiştirilmesi için, her biri kendine özgü bir uyarıcıyla ilişkili olan en az iki tarifenin belirli bir sırayla tamamlanmasını gerektiren karmaşık pekiştirme düzenidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamındaki bir güvercinin sırasıyla sabit oran 10 (FR 10) ve sabit aralık 30 saniye (FI 30s) içeren zincirleme tarifede eğitilmesi: Güvercin önce gagalamayı 10 kez tekrarlar (bu sırada ışık rengi sarıdan maviye döner ve bu uyarıcı değişim bir sonraki aşamayı tetikler), ardından mavi ışık altında ilk gagalama için 30 saniyenin geçmesini bekler ve bu sürenin sonunda yiyecek pekiştirecine ulaşır.
Derin Analiz
Davranışçı psikoloji ve edimsel koşullama literatüründe zincirleme tarife (chained schedule), karmaşık davranışsal dizilerin nasıl kazanıldığını ve sürdürüldüğünü incelemek için kullanılan kritik bir metodolojidir. Bu sistemde organizma, nihai birincil pekiştirece (primary reinforcement) ulaşana kadar birbirini takip eden aşamalardan geçer. Her bir alt tarifenin tamamlanması, hem bir sonraki aşamanın ayırt edici uyarıcısını (discriminative stimulus) sunar hem de bir sonraki davranış için ikincil (koşullu) pekiştirici işlevi görür. Örneğin, A aşamasındaki doğru tepki bir uyarıcı değişimine (S^D) yol açar; bu yeni uyarıcı organizmaya B aşamasında olduğunu bildirir ve nihai pekiştirece giden zincirin halkalarını tamamlatır. Bu mekanizma, hayvan ve insan davranışlarında uzun ve karmaşık zincirlerin (örneğin müzik aleti çalma veya karmaşık iş süreçleri) nasıl öğrenildiğini açıklamada temel teşkil eder.
Etimoloji
İngilizce 'chain' (zincir, halka) ve 'schedule' (tarife, program) kelimelerinin birleşiminden oluşur; köken olarak Latince 'catena' (zincir) ve 'schedula' (küçük parça, liste) kelimelerine dayanır.
Karıştırmayın
Tandem tarife (tandem schedule) ile sıkça karıştırılır. Tandem tarifede de tıpkı zincirleme tarifede olduğu gibi iki veya daha fazla ardışık tarife tamamlanmalıdır; ancak aralarındaki en temel fark, tandem tarifede her aşamaya eşlik eden kendine özgü (ayırt edici) bir uyarıcının bulunmamasıdır.