Sabit Aralık
FI
Tanım
Edimsel koşullamada, belirli ve değişmez bir zaman süresi geçtikten sonra gelen ilk doğru tepkinin pekiştirildiği pekiştirme tarifesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Haftalık periyotlarla yapılan ve her cuma günü gerçekleştirilen rutin bir sınav sistemine çalışan bir öğrencinin ders çalışma davranışı FI tarifesinin klasik bir örneğidir. Öğrenci sınav bittikten hemen sonraki günlerde (pekiştireç yeni alındığı için) ders çalışmayı yavaşlatır veya bırakır, ancak sınav günü (sabit aralığın sonu) yaklaştıkça çalışma yoğunluğunu ve hızını maksimize eder.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve davranış analizinde 'Sabit Aralık' (Fixed Interval - FI) tarifesi, organizmanın gösterdiği tepki oranlarında tipik bir dalgalanma paterni yaratır. Bu tarife uygulandığında, pekiştireç verildikten hemen sonraki zaman diliminde tepki hızı belirgin şekilde düşer veya durur (buna 'FI dalgalanması' veya 'pekiştirme sonrası duraklama' denir). Ancak pekiştirme zamanı yaklaştıkça organizmanın tepki hızı hızla tırmanır ve 'scallop' (tarak) adı verilen kavisli bir grafik paterni oluşturur. Bilişsel ve davranışsal mekanizmalar açısından bu durum, bireyin zamanı algılama kapasitesi ve pekiştirecin ne zaman geleceğine dair zamansal tahmini ile doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
İngilizce 'Fixed Interval' (Sabit Aralık) ifadesinin kısaltmasıdır; 'fixus' (Latince: sabitlenmiş, katı) ve 'intervallum' (Latince: duvarlar arasındaki mesafe, zaman aralığı) sözcüklerine dayanır.
Karıştırmayın
Sabit Oran (Fixed Ratio - FR) tarifesi ile sıklıkla karıştırılır. FR tarifesinde pekiştireç zamana göre değil, belirli sayıda gösterilen tepki sonucunda verilir; FI tarifesinde ise tepki sayısı ne olursa olsun mutlaka belirli bir zamanın geçmesi gerekir.