El Yıkama Kompulsiyonu
Hand-washing Compulsion
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
32 yaşındaki bir danışan, kapı kollarına veya paralara dokunduktan sonra ellerinde görünmeyen mikropların evindeki herkese bulaşacağı endişesiyle, her yıkamada derisi kanayıncaya kadar sürterek ellerini sıcak su ve çamaşır suyuyla günde 40 defadan fazla yıkamaktadır.
Derin Analiz
Obsesif-Kompulsif Bozukluğun (OKB) en klasik fenotipik görünümlerinden biridir. Genellikle 'bulaşma obsesyonları' (kontaminasyon korkusu) ile tetiklenir. Nörobiyolojik düzeyde, orbitofrontal korteks, bazal ganglionlar (özellikle kaukat çekirdek) ve talamus arasındaki kortiko-striato-talamo-kortikal (KSTK) devrelerdeki işlev bozuklukları ile ilişkilendirilir. Birey, ellerini yıkamadığı takdirde kendisine veya sevdiklerine felaket niteliğinde zararlar geleceğine dair irrasyonel bir inanca sahiptir. Fiziksel olarak cildin tahrip olmasına, dermatoza ve sosyal izolasyona yol açabilir.
Etimoloji
İngilizce 'hand' [el] + 'washing' [yıkama] kelimeleri ile Latince 'compellere' [zorlamak, mecbur bırakmak] kökünden türetilen kompulsiyon sözcüğünün birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Günlük yaşamdaki normal hijyen alışkanlıkları ve temizlik titizliği ile karıştırılır; ancak ayırt edici unsur, bu davranışın işlevselliği bozacak düzeyde zaman alması, yoğun anksiyete yaratması ve irrasyonel bir zihinsel döngüye dayanmasıdır.