Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Meditasyon

Meditation

Tanım

Bireyin odaklanmış dikkat elde etmek, bilinç durumunu değiştirmek ve benlik ile dış dünya içgörüsü kazanmak amacıyla gerçekleştirdiği derin ve uzun süreli zihinsel tefekkür süreci.

Örnek Vaka / Uygulama

Kronik ağrı ve yaygın anksiyete bozukluğu tanısı alan bir bireyin, günde yirmi dakikalık odaklanmış dikkat (fokus) meditasyonları aracılığıyla somatik uyaranlara verdiği katastrofik zihinsel tepkileri nötralize etmeyi öğrenmesi.

Derin Analiz

Nörobiyolojik düzlemde meditasyon, varsayılan mod ağının (default mode network - DMN) aktivitesini modüle ederek zihinsel geviş getirme (rumination) döngülerini kırar. Prefrontal korteks ile amigdala arasındaki işlevsel bağlantısallığı yeniden düzenleyerek duygusal regülasyon kapasitesini artırır. Bilişsel ve klinik psikoloji bağlamında, sempatik sinir sistemi aktivitesini baskılayıp parasempatik yanıtı domine ederek kortizol salınımını düşürür ve stresle başa çıkmada somatik bir tampon mekanizma oluşturur.

Etimoloji

Latince kökenli 'meditatio' (derin düşünme, tefekkür etme) sözcüğünden türetilmiş olup, kökenindeki 'mederi' (iyileştirmek, ölçmek, care/tedavi etmek) fiili ile anlamsal bir bağ taşır.

Karıştırmayın

Gündelik dalgınlık veya hayal kurma (daydreaming) ile sıklıkla karıştırılır; ayırt edici temel fark, meditasyonun pasif bir zihinsel gezinti değil, üstbilişsel (metacognitive) bir dikkat kontrolü ve bilinçli farkındalık disiplini olmasıdır.