Konsantratif Meditasyon
Concentrative Meditation
Tanım
Bireyin dikkatini tek bir nesneye, sese, mantraya veya düşünceye sabitleyerek bilinç akışını diğer uyaranlara karşı kapattığı zihinsel disiplin biçimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir bağlamda, anksiyete bozukluğu yaşayan bir danışana, nefesinin burun deliğindeki ucuna giren havanın sıcaklığına odaklanması ve zihni dağıldığında yargılamadan dikkati tekrar aynı noktaya getirmesi yönünde verilen 20 dakikalık odaklanma egzersizi.
Derin Analiz
Konsantratif meditasyon, bilişsel nörobilim bağlamında yürütücü işlevlerin ve dikkat ağlarının (özellikle ventral dikkat ağı ve varsayılan durum ağı - DMN) modülasyonu üzerinden gerçekleşir. Birey, dikkatini sürekli olarak seçilen odak noktasına geri döndürürken, prefrontal korteks ve anterior singulat korteks aktif bir inhibisyon süreci işletir. Bu pratik, dış ve iç uyaranların yarattığı dağınıklığı baskılayarak sempatik sinir sisteminin tonusunu düşürür ve parasempatik aktivasyonu (vagal tonus) artırır. İçgörü (insight) odaklı veya bilinçli farkındalık (mindfulness) temelli meditasyonlardan temel farkı, deneyimin akışını izlemek yerine dikkatin katı bir şekilde tek bir uyaran üzerine daraltılmasıdır.
Etimoloji
Latince 'cum-' (birlikte, yoğun) ve 'centrum' (merkez) kelimelerinin birleşimiyle oluşan odaklanma kökünden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bilinçli farkındalık (mindfulness) meditasyonu ile sıkça karıştırılır; mindfulness tüm iç ve dış uyaranlara yargısız bir kabulle açık olmayı hedeflerken, konsantratif meditasyon dikkatin kapsamını bilinçli olarak daraltır ve yabancı düşünceleri dışarıda bırakır.