Özgürlük Bilinci
Consciousness Of Freedom
Tanım
Açık bir baskının bulunmadığı durumlarda, bireylerin karar verme ve eylemleri kontrol etme sürecinde deneyimledikleri öznel seçim hissi.
Örnek Vaka / Uygulama
Restoranda menüden yemek seçen bir bireyin, garsonun herhangi bir yönlendirmesi olmaksızın 'tamamen kendi iradesiyle' makarna sipariş ettiğini hissetmesi ve bu tercihin içsel motivasyonunun eseri olduğuna inanması.
Derin Analiz
Özgürlük bilinci, bilişsel psikoloji ve fenomenolojide failiyet (agency) algısının merkezinde yer alır. Bireyin dışsal zorlamalardan bağımsız olarak kendi niyetlerini eyleme dönüştürebileceğine dair içsel sezgisini ifade eder. Bu olgu, determinist evren görüşü ile insan iradesi arasındaki felsefi gerilimin psikolojik izdüşümüdür. Nörobiyolojik düzeyde, bu bilinç hali motor planlama alanları (premotor korteks, ek motor alan) ile yürütücü işlevleri yöneten prefrontal korteks arasındaki zamanlama senkronizasyonundan ve eylem-sonuç geri bildirim döngülerinden doğar. Özgür iradeye olan evrensel inancın sezgisel temelini oluşturur; ancak Benjamin Libet'in öncü nörofizyolojik çalışmaları, motor hazırlık potansiyellerinin (bereitschaftspotential) bilinçli karar anından önce başladığını göstererek bu 'bilinç' halinin retrospektif bir yapıntı olabileceği tartışmalarını tetiklemiştir.
Etimoloji
Latince 'conscientia' (ortak bilgi, bilme) ve 'libertas' (köle olmama, serbestlik) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Özgür irade (free will) kavramın ontolojik ve felsefi boyutunu ifade ederken; özgürlük bilinci bu iradenin birey tarafından öznel olarak deneyimlenme ve hissedilme halidir.