Diferansiyel İnhibisyon
Differential İnhibition
Tanım
Orijinal koşullu uyarıcıya benzeyen ancak onunla aynı olmayan uyarıcılara karşı zamanla tepki verme eğiliminin azalması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Pavlovian bir deneyde bir köpeğe 1000 Hz'lik ton verildiğinde et verilerek koşullandırma yapılır ($CS+$). 900 Hz'lik tonlar verildiğinde ise hiçbir ödül verilmez ($CS-$). Zamanla köpek, 900 Hz'lik tona salya akıtmamayı öğrenir; bu durum diferansiyel inhibisyonun somatik ve otonomik düzeydeki net bir göstergesidir.
Derin Analiz
Klasik koşullama paradigmasında organizmanın uyarıcı genellemesini kontrol altına almasını sağlayan temel bir ayırt etme mekanizmasıdır. Organizma, pekiştirilen orijinal uyarıcı ($CS+$) ile pekiştirilmeyen benzer uyarıcı ($CS-$) arasındaki ince farkları ayırt etmeyi öğrenir. Bu süreçte kortikal ve subkortikal devrelerde, özellikle prefrontal korteks ve amigdala etkileşiminde, uyarıcıya özgü sinaptik seçicilik ve nöronal inhibisyon devreye girer. Uyarıcının ayırt edilebilirlik düzeyi arttıkça, yanlış alarm oranları düşer ve adaptif yanıt esnekliği kazanılır.
Etimoloji
Latince 'differentia' (farklılaşma, ayrılma) ve 'inhibitio' (tutma, engelleme, alıkoyma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sönme (extinction) ile sıklıkla karıştırılır; sönme, orijinal koşullu uyarıcının tek başına pekiştireç olmadan sürekli verilmesiyle yanıtın azalmasıdır. Diferansiyel inhibisyon ise iki farklı uyarıcının eş zamanlı veya ardışık olarak kontrast oluşturacak şekilde kullanılmasıyla gerçekleşen ayırt etme sürecidir.