Örtük Dikkat
Covert Attention
Tanım
Göz hareketleri eşlik etmeksizin, bakışın odaklandığı noktanın dışındaki bir konuma zihinsel dikkatin yönlendirilmesi süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Kavşakta araç kullanan bir sürücünün doğrudan karşıdaki trafik ışığına bakarken (fiksasyon), gözlerini hiç hareket ettirmeden sağ şeritten yola fırlayan bir yayayı fark edip frene basması örtük dikkatin kusursuz bir örneğidir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nörofizyoloji literatüründe örtük dikkat, çevresel uyarıcılara karşı duyarlılığı artırmak için kullanılan temel bir seçici dikkat mekanizmasıdır. Pozner'in ipucu paradigması ile ampirik olarak temellendirilen bu süreç, retinanın fovea bölgesini hareket ettirmeden, yani gözleri sabit tutarak görsel alanın farklı bir bölgesinin merkezi işlem kapasitesine alınmasını sağlar. Nörobiyolojik düzeyde; üst parietal lob, frontal göz sahaları (FEF) ve süperior kollikulusu içeren dorsal dikkat ağının eş zamanlı aktivasyonu ile yönetilir. Bu mekanizma, göz hareketlerinin metabolik maliyetinden ve zaman gecikmesinden kaçınarak, çevredeki ani değişimlere milisaniyeler mertebesinde hızlı bir bilişsel reaksiyon verilmesine olanak tanır.
Etimoloji
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Seçici Dikkat
Seçici Dikkat
Selective Attention
Çevredeki zengin ve rekabetçi uyarıcı dizgesi arasından hedefe yönelik olanların filtrelenerek öne çıkarılması, iradesiz veya çevresel uyarıcıların ise bastırılması yetisidir.
İncele
Uzamsal Dikkat
Uzamsal Dikkat
Spatial Attention
Bireyin görsel bir sahne üzerinde dikkatini belirli bir uzaysal konuma dağıtma ve odaklama biçimi.
İncele