Bartlett Tekniği
Bartlett Technique
Tanım
Katılımcıların karmaşık materyalleri belirli zaman aralıklarıyla defalarca yeniden üretmesinin istendiği ve bellek rekonstruksiyonundaki kültürel/bireysel değişimlerin incelendiği klasik bellek araştırma yöntemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacının katılımcılara yabancı bir kültüre ait karmaşık bir halk masalını okuttuktan sonra, metni 15 dakika, 1 hafta, 1 ay ve 6 ay sonra tekrar kağıda dökmelerini istemesi. Zaman geçtikçe katılımcıların öyküdeki tuhaf veya mantıksız buldukları detayları kendi kültürel şemalarına uyacak şekilde değiştirdiklerinin veya tamamen unuttuklarının gözlemlenmesi.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve bellek araştırmaları bağlamında Bartlett tekniği, belleğin bir video kayıt cihazı gibi pasif olmadığını, aksine geçmiş deneyimler, beklentiler ve kültürel şemalar aracılığıyla sürekli yeniden yapılandırıldığını (reconstruction) gösteren temel metodolojik yaklaşımdır. Frederic C. Bartlett'ın 'The War of the Ghosts' adlı yerli halk hikayesini denekler üzerinde uyguladığı seri yeniden üretim (repeated reproduction) deneylerine dayanan bu teknik, zaman geçtikçe bilginin nasıl basitleştiğini, konuya yabancı unsurların nasıl ayıklandığını ve kültürel olarak anlamlı kalıplara nasıl uyarlandığını ampirik olarak ortaya koyar. İstatistiksel bir analiz yönteminden ziyade, nitel ve nicel verileri harmanlayan köklü bir deneysel paradigmadır.
Etimoloji
İngiliz psikolog Frederic C. Bartlett'ın soyadından türetilmiştir; deneysel belleğin kültürel ve yapısal şemalar üzerinden incelenmesi geleneğine dayanır.
Karıştırmayın
Seri hatırlama (serial recall) genellikle laboratuvarda kelime veya sayı listelerinin ardışık olarak hatırlanmasıyla karıştırılır; oysa Bartlett tekniği anlamlı, uzun soluklu anlatısal materyallerin şematik dönüşümünü inceler.