Agnostisizm
Agnosticism
Tanım
Belirli metafizik iddiaların veya önermelerin doğruluğunun ya da yanlışlığının bilinemeyeceğini savunan felsefi ve epistemolojik bir şüphecilik konumudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikoterapi seansında, dini ve varoluşsal ikilemler yaşayan bir danışanın, ailesinin dogmatik inançları ile kendi analitik sorgulamaları arasında sıkışıp kalması ve evrenin nihai anlamına dair kesin bir yargıya varamamayı kabullenerek anksiyetesini azaltması.
Derin Analiz
Epistemolojik temelde şekillenen agnostisizm, insan zihninin bilişsel sınırlarının aşkın varlıkları veya teolojik önermeleri ampirik olarak doğrulamaya veya yanlışlamaya yetmeyeceğini öne sürer. Bilişsel bilimler ve din psikolojisi bağlamında inanç sistemlerini incelerken, dogmatik inançlar ile kanıta dayalı rasyonel epistemoloji arasındaki sınırda konumlanır. Psikolojik açıdan bireyin kesinlik arayışı (need for cognitive closure) ile belirsizliğe tahammül kapasitesi arasındaki etkileşimin felsefi bir dışavurumudur.
Etimoloji
Yunanca 'a-' [yokluk, -siz] + 'gnosis' [bilgi] köklerinden türetilmiş olup, 1869 yılında İngiliz biyolog Thomas Henry Huxley tarafından kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
Ateizm ile karıştırılır; ateşizm tanrının varlığını reddederken (negatif ontolojik iddia), agnostisizm bilinebilirliğini reddeder (epistemolojik sınırlandırma).