Nitelik / Atfetmek
Attribute
Tanım
Bir nesnenin, kişinin veya algının ayırt edici özelliği ya da gözlenen bir etkiyi belirli bir nedensel faktörle ilişkilendirme süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikiyatri kliniğinde terapiste gelen bir danışanın, iş yerindeki başarısızlığını tamamen kendi yetersizliğine bağlaması (içsel yükleme) veya şansa bağlaması (dışsal yükleme) süreçleri 'atfetme' mekanizmasının klinik tezahürleridir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve deneysel psikolojide 'nitelik' (attribute), uyarıcıların duyusal boyutlarını (örneğin bir sesin tonu veya rengin doygunluğu) tanımlayan temel bir birimdir. Fiil formundaki 'atfetmek' ise Heider'ın yükleme teorisi (attribution theory) bağlamında, bireylerin kendi veya başkalarının davranışlarını içsel ya da dışsal etkenlere bağlama eğilimini inceler. Nörobiyolojik düzeyde bu süreç, prefrontal korteksin nedensel çıkarım yapma mekanizmaları ve limbik sistemin değer biçme devreleriyle ortak çalışarak gerçekleşir.
Etimoloji
Latince 'attribuere' (atfetmek, yüklemek, adamak) fiilinden türetilmiştir; 'ad-' (yönelik, -e doğru) ve 'tribuere' (vermek, dağıtmak, bölüştürmek) köklerinin birleşiminden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Özellik (Trait) ile sıklıkla karıştırılır; özellik, zaman içinde kararlılık gösteren kalıtsal veya edinilmiş kalıcı bir karakteristiğiyken, nitelik (attribute) daha anlık, durumsal bir özellik veya algılanan bir kaliteyi ifade eder.