Yem Çekinikliğ
Bait Shyness
Tanım
Canlıların daha önce tükettikleri ve sonrasında zehirlenme veya gastrointestinal rahatsızlık yaşadıkları bir gıdanın tadına veya kokusuna karşı geliştirdikleri kalıcı kaçınma tepkisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında zehirli bir yiyecek tüketen bir sıçanın, o yiyeceğin tadını ve kokusunu günler sonra bile hatırlayarak tekrar yemeyi kesinlikle reddetmesi; günlük hayatta ise akşam yemeğinde midesini bozduğu için belirli bir balık türünü yıllar geçse bile görmek dahi istememesi.
Derin Analiz
Klasik koşullanmanın en güçlü ve evrimsel açıdan en dirençli örneklerinden biri olan bu olgu, klasik uyarıcı-tepki eşleşmelerinden farklı olarak tek bir denemeyle (one-trial learning) gerçekleşebilir. Garcia Etkisi olarak da bilinen bu süreç, uyarıcı ile sonuç arasındaki zaman aralığı saatler olsa bile beyincik ve limbik sistem arasındaki güçlü nükleer konsolidasyon sayesinde kalıcı birengelleme yaratır. Kemirgenler üzerinde yapılan klasik etoloji çalışmalarında, hayvanların yeni bir yemi ilk kez tattıklarında çok küçük porsiyonlar tüketmesi ve olumsuz bir somatik geri bildirim aldıklarında o yeme karşı ömür boyu süren bir aversion (tiksinti) geliştirmesiyle karakterizedir.
Etimoloji
İngilizce 'bait' (yem, tuzak) ve 'shyness' (çekinme, kaçınma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiş olup, davranışçı psikoloji literatüründe ekolojik ve adaptif bir savunma mekanizmasını tanımlamak için kullanılır.
Karıştırmayın
Edimsel koşullanma ile kazanılmış cezadan kaçınma davranışları; yem çekinikliğinde süreç istemli bir ceza beklentisinden ziyade, somatik bulantı eşleşmesine dayalı otonomik ve istemsiz bir tat tiksintisidir.