Bezold-brücke Fenomeni
Bezold–brücke Phenomenon
Tanım
Parlak ışık seviyelerinin artmasının, bazı renk uyarıcılarının (özellikle sarımsı ve mavimsi tonların) spektral konumlarında algısal bir kaymaya neden olarak daha saf sarı veya mavi görünmesini sağlayan psikofiziksel bir algı olgusudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Güneşli bir öğleden sonra dışarıda turuncu tonlarında bir arabaya bakan bir gözlemci, bulutlu bir güne göre arabanın renginin daha sarımsı bir parsele kaydığını fark eder. Bu değişim boyanın kimyasal renginin değişmesinden değil, yüksek fotopik aydınlatmanın Bezold-Brücke etkisi yoluyla insan retinasında yarattığı algısal kaymadan kaynaklanır.
Derin Analiz
Bezold-Brücke fenomeni, görsel sistemin parlaklık ve renk tonu (hue) algısı arasındaki doğrusal olmayan etkileşimi gözler önüne serer. Fotopik (gündüz) görme koşullarında, ışık yoğunluğu dramatik biçimde arttığında, kırmızı ve yeşil dışındaki belirli spektral renkler sarı veya mavi yönünde bir kaymaya uğrar. Örneğin, turuncumsu sarı bir uyarıcı yeterince parlaklaştırıldığında insan gözü tarafından saf sarı olarak algılanır. Benzer şekilde, yeşilimsi mavi tonlar yüksek parlaklıkta daha mavi görünür. Bu durum, retinadaki koni hücrelerinin (L, M ve S fotoreseptörleri) çıkış sinyallerinin kortikal düzeyde rakip-süreç teorisi (opponent-process theory) çerçevesinde nasıl işlendiğini ve görsel sistemin ışık yoğunluğundaki değişimleri renk tonu sabitliğini bozarak nasıl kodladığını gösterir.
Etimoloji
Alman fizikçi Johann Friedrich Wilhelm von Bezold (1837–1907) ve Alman fizyolog Ernst Wilhelm von Brücke'nin (1819–1892) soyadlarından türetilmiştir.
Karıştırmayın
Renk sabitliği (color constancy) ile sıklıkla karıştırılır. Renk sabitliği, aydınlatma değişmesine rağmen nesnenin rengini aynı algılama yeteneğiyken, Bezold-Brücke fenomeni aydınlatma şiddeti arttıkça renk tonunun fizyolojik olarak öznel algıda yer değiştirmesini ifade eder.