Kavramsal Güdümlü İşleme
Conceptually Driven Processing
Tanım
Duyusal girdilerin bireyin ön bilgileri, beklentileri, bağlamı ve geçmiş deneyimleri tarafından şekillendirilerek algılandığı üstten alta (top-down) bilgi işleme mekanizmasıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Kuşkusuz bir restoranda elinize aldığınız menüde 'Tatm' yazısını gördüğünüzde, zihniniz daha önceki yemek siparişi deneyimlerinize ve bağlama dayanarak bunu anında 'Tatlı' olarak algılar. Harfler eksik ya da hatalı olmasına rağmen, kavramsal güdümlü işleme sayesinde beyin boşlukları beklentileriyle doldurur.
Derin Analiz
Bilişsel bilimlerde algının yalnızca dış dünyadan gelen ham verilerin pasif bir toplamı olmadığını, aksine zihnin aktif bir hipotez üretme ve doğrulama süreci olduğunu açıklar. Beyin, bellek sistemlerinde (özellikle uzun süreli bellek ve şemalar) halihazırda var olan bilgileri kullanarak duyusal belirsizlikleri ortadan kaldırır ve eksik bilgiyi tamamlar. Nöral düzeyde, prefrontal korteks ve superior temporal sulkustan gelen geri bildirim (feedback) sinyallerinin, erken duyusal işleme alanlarındaki (örneğin birincil görsel korteks) sinirsel aktiviteyi modüle etmesiyle gerçekleşir. Gestalt prensipleri ve algısal set (perceptual set) kavramlarıyla doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'conceptus' (zihinsel kavram, taslak) ve İngilizce 'drive' (itmek, yönlendirmek) kelimelerinin birleşimiyle türetilmiş, bilişsel psikolojide üst düzey zihinsel süreçleri tanımlayan bir terimdir.
Karıştırmayın
Veri güdümlü işleme (data-driven / bottom-up processing) ile sıklıkla karıştırılır. Veri güdümlü işleme saf duyusal girdilerle başlar ve parçadan bütüne doğru ilerlerken; kavramsal güdümlü işleme bütünden (beklentiler ve şemalar) parçaya doğru hareket eder.