İlişkisel Düşünme
Associative Thinking
Tanım
Zihnin belirli bir hedef veya yön olmaksızın, öğeler arasındaki bağlantılar temelinde serbestçe gezindiği, rüya görme ve serbest çağrışım gibi durumlarda görülen görece kontrolsüz bilişsel etkinlik.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir yazarın boş bir duvara bakarken zihninde önce çocukluk yaz tatiline, oradan denizde bulduğu bir deniz kabuğuna, oradan da romanındaki ana karakterin deniz tutkusuna zihinsel bir çaba sarf etmeden geçiş yapması.
Derin Analiz
İlişkisel düşünme, varsayılan mod ağı (default mode network - DMN) ile yakın ilişki içinde çalışan, zihinsel esnekliğin ve yaratıcı süreçlerin temelini oluşturan bir süreçtir. Bilişsel kontrol mekanizmalarının gevşediği durumlarda öne çıkar. Doğrusal ve mantıksal problem çözme süreçlerinin aksine, anıların, sezgilerin ve çağrışımların aralarındaki örtük semantik veya temporal bağlar üzerinden birbirini tetiklemesiyle ilerler. Psikanalitik teorideki serbest çağrışım tekniğinin de temel mekanizmasını oluşturur.
Etimoloji
Latince 'associare' (birleştirmek, bağlamak) fiilinden türetilmiş olup, zihinsel öğelerin birbirine bağlanması sürecini ifade eder.
Karıştırmayın
Eleştirel veya analitik düşünme (belirli bir hedefe yönelik, mantıksal ve kuralcıdır; ilişkisel düşünme ise hedefsiz ve kendiliğindendir).