Serbest Çağrışım
Free Association
Tanım
Psikanaliz ve psikodinamik terapilerde hastanın aklına gelen her düşünceyi, utanç verici veya mantıksız olsa bile hiçbir sansür uygulamadan dile getirmesini amaçlayan temel teknik.
Örnek Vaka / Uygulama
Divanda uzanan bir danışanın, 'Aklıma şimdi çocukluğumdaki o kırmızı bisiklet geldi... Ama bu çok saçma, konumuzla ne alakası var ki? Zaten bisikletten düşüp kolumu kırmıştım... Aslında babamın o gün bana bağırması hâlâ içimdedir...' şeklinde hiçbir filtre uygulamadan akışına bırakarak konuşması.
Derin Analiz
Serbest çağrışım, psikanalitik kuramın metodolojik omurgasını oluşturur. Freud'un katarsis yönteminden uzaklaşarak geliştirdiği bu teknik, ego savunmalarının devre dışı bırakılmasına dayanır. Amaç, birincil süreç düşüncesinin ikincil sürecin baskısından sıyrılarak serbestçe akmasını sağlamak ve böylece sansür mekanizmalarını bypass ederek bilinçdışı materyale (bastırılmış anılar, travmatik izler, kabul edilemez dürtüler) ulaşmaktır. Tıbbi veya farmakolojik bir müdahale olmaksızın, tamamen dil ve konuşma akışındaki kırılmalar, dirençler ve sürçmeler üzerinden işleyen bir psikodinamik veri toplama ve sağaltım aracıdır.
Etimoloji
Latince 'liber' (serbest, özgür) ve 'associatio' (birleştirme, bağlama) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; psikanalitik literatürde ilk kez Sigmund Freud tarafından zihinsel süreçlerin zincirleme akışını tanımlamak için kullanılmıştır.
Karıştırmayın
Yönlendirilmiş mülakat veya bilişsel-davranışçı yapılandırılmış serbest anlatılarla karıştırılır; aradaki temel fark, serbest çağrışımdır hastanın en ufak bir seçme veya otosansür yapmaksızın zihinsel akışı takip etmesinin zorunlu olmasıdır.