İpucuna Bağımlı Unutma
Cue-dependent Forgetting
Tanım
Öğrenme anında mevcut olan bir uyarıcının (ipucunun) hatırlama anında bulunmamasından kaynaklanan erişim başarısızlığıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir öğrencinin sınavda yanıtını hatırlayamadığı bir kavramı, sınavdan çıktıktan hemen sonra sınıfın dışındaki koridorda veya öğretmenin ses tonunu anımsadığında aniden hatırlaması, çevresel ipucunun sonradan devreye girmesiyle açıklanan tipik bir ipucuna bağımlı unutma vakasıdır.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve bellek araştırmalarında ipucuna bağımlı unutma, depolama (storage) yetersizliğinden ziyade, bilgiye erişim (retrieval) başarısızlığı olarak kavramsallaştırılır. Endel Tulving'in Kodlama Özgülüğü Prensibi'ne (Encoding Specificity Principle) göre, bir bellek izi (engram) kodlandığı esnadaki çevresel, fizyolojik veya zihinsel bağlamla ne kadar çok bütünleşirse, geri çağrılma anında o bağlamın ipucu olarak varlığına o kadar çok ihtiyaç duyar. Kodlama bağlamı ile geri çağrım bağlamı arasındaki uyumsuzluk, kodlanmış bilginin nöral ağlarda var olmasına rağmen bilinçli farkındalığa getirilmesini engeller. Bu durum, hafızanın statik bir arşivden ziyade, dinamik bir bağlamsal eşleşme süreci olduğunu gösterir.
Etimoloji
İngilizce 'cue' (ipucu, işaret) ve 'dependent' (bağımlı) kelimelerinin birleşimi ile türetilmiştir. 'Forgetting' kökeni ise Eski İngilizce 'forgietan' (ihmal etmek, zihinden çıkarmak) fiiline dayanır.
Karıştırmayın
Zayıflama teorisi (decay theory) ile sıkça karıştırılır; zayıflama teorisinde bilgi zamanla nöral olarak silinirken, ipucuna bağımlı unutmada bilgi hafızada durur ancak doğru anahtar (ipucu) eksiktir.