Kapasite Paylaşımı
Capacity Sharing
Tanım
İkili görev performansında, sınırlı dikkate dayalı bilişsel kaynakların iki veya daha fazla görev arasında paylaştırılarak paralel olarak işlenmesi süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Otomobil kullanan bir bireyin aynı anda önündeki araçla mesafesini koruması (görev 1) ve yolcuyla karmaşık bir felsefi tartışma yürütmesi (görev 2). Her iki görev de dikkat kapasitesinden pay alır; trafik yoğunlaştığında birey konuşmayı yavaşlatarak kapasiteyi sürüş görevine kaydırır.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve dikkat teorileri bağlamında kapasite paylaşımı, insan zihninin sınırlı bilgi işlem kapasitesinin (processing capacity) eşzamanlı uyaranlara nasıl tahsis edildiğini inceler. Daniel Kahneman'ın merkezi kapasite modeli ve Wickens'ın çoklu kaynak teorisi ile doğrudan ilişkilidir. Birey aynı anda birden fazla görevle karşılaştığında, toplam dikkat havuzu görevlerin zorluk derecesine ve gereksinim duyduğu kaynak miktarına göre bölünür. Eğer iki görevin toplam kaynak talebi, bireyin mevcut bilişsel kapasitesini aşarsa, işleme verimliliği (processing efficiency) düşer ve performans bozulur. Bu durum, kaynakların esnek bir şekilde paylaşılabildiğini ancak sınırlı bir eşikte darboğaz (bottleneck) yarattığını gösterir.
Etimoloji
Latince 'capacitas' (alabilme yeteneği, hacim) ve Eski İngilizce 'scearu' (bölme, pay etme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Seçici Dikkat (Selective Attention) ile karıştırılabilir; ancak seçici dikkat tek bir uyaranı öne çıkarıp diğerlerini filtrelemeyle ilgiliyken, kapasite paylaşımı birden fazla görevin aynı anda yürütülmesi için kaynakların bölünmesini kapsar.