İnanç-arzu Akıl Yürütme
Belief–desire Reasoning
Tanım
Bir bireyin, başkalarının davranışlarını onların sahip olduğu inançlar ve arzular temelinde açıklama ve öngörme süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Ayşe, mutfakta masanın üzerinde duran çikolatayı kutuya kaldırdığını görmeyen Mehmet'in, eve gelince çikolatayı doğrudan masadan alacağını düşünür; çünkü Mehmet'in inancı çikolatanın yerinde kaldığı yönündedir, arzusu ise çikolatayı yemektir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve gelişimsel nörobiyolojide bu süreç, zihin kuramının (theory of mind) operasyonel temelini oluşturur. Bireyler, sosyal dünyayı anlamlandırmak için diğer insanı özerk bir zihinsel ajan olarak konumlandırır. Bu mekanizma, karşımızdakinin dış gerçekliği nasıl algıladığını (inanç) ve neyi amaçladığını (arzu) harmanlayarak bir niyet analizi yapmamızı sağlar. Prefrontal korteks ve temporoparietal birleşim bölgesi (TPJ), bu zihinselleştirme (mentalizing) süreçlerinin nöral altyapısını destekler. Sosyal bilişin pratik hayattaki en işlevsel simülasyon motorudur.
Etimoloji
İngilizce 'belief' (inanç, eski Cermen kökenli 'glauban' [inanmak/güvenmek] ile akraba) ve 'desire' (arzu, Latince 'desiderare' [yıldızlardan yoksun kalmak, özlemek] sözcüğünden) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Zihin kuramı (theory of mind) ile sıklıkla karıştırılır; ancak zihin kuramı üst düzey genel çatı kavramken, inanç-arzu akıl yürütme bu çatı altında çalışan spesifik bilişsel mekanizmadır.