Fark Yargısı
Difference Judgment
Tanım
İki benzer uyarıcının aynı olmadığına dair verilen bilişsel ve algısal karar süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir kalite kontrol uzmanının yan yana duran iki farklı tonlardaki mavi kumaşı inceleyerek bunların aynı renk tonuna sahip olmadığını tespit etmesi ve birini ayırt etmesi fark yargısına somut bir örnektir.
Derin Analiz
Psikofiziğin temel taşlarından biri olan fark yargısı, duyusal girdilerin eşik değerleri üzerinden kıyaslanmasını sağlar. Bireyin iki uyarıcı arasındaki fiziksel veya niteliksel uyumsuzluğu fark edebilmesi, duyusal işleme hızına, merkezi sinir sistemindeki sinaptik iletim kalitesine ve uyarıcılar arası minimum farkı belirleyen fark eşiğine (difference threshold / JND) doğrudan bağlıdır. Signal detection theory (sinyal saptama teorisi) çerçevesinde, bu yargı yalnızca duyusal hassasiyete değil, aynı zamanda bireyin karar verme eğilimine ve hata toleransına da dayanır.
Etimoloji
Latince 'differentia' (ayırt etme, ayrılık) ve Orta Türkçe 'yargı' (hüküm, takdir) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Mutlak eşik (absolute threshold) ile sıklıkla karıştırılır; mutlak eşik bir uyarıcının varlığını hiç fark etme sınırı iken, fark yargısı halihazırda algılanan iki uyarıcının birbirine olan mesafesini veya benzersizliğini ölçer.