Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Davranışsal Moment

Behavioral Momentum

Tanım

Bir davranışın, onu bozmaya veya değiştirmeye yönelik müdahaleler karşısında zamana direnme gücü ve kararlılığı.

Örnek Vaka / Uygulama

Öğrenme güçlüğü olan bir çocuğun, uzun süredir yoğun sosyal pekiştireçlerle (övgü, ilgi) pekiştirilen matematik ödevi yapma davranışı, öğretmen odayı terk ettiğinde veya ortamda dikkat dağıtıcı uyaranlar belirdiğinde bile kesintisiz devam eder. Bu durum, yüksek davranışsal momentumun doğrudan bir göstergesidir.

Derin Analiz

Kantitatif davranış analizi ve edimsel koşullanma çerçevesinde, fiziksel momentum kavramının davranışsal bir metaforu olarak şekillenmiştir. Noke Nevin tarafından öncülük edilen bu model, pekiştirme oranının (rate of reinforcement) davranışın direncini doğrudan belirlediğini öne sürer. Klasik fizik formülasyonuna benzer şekilde ($Momentum = Kütle \times Hız$), davranışsal momentum da pekiştirme geçmişinin yarattığı 'davranışsal kütle' ile mevcut çevresel bağlamdaki 'davranış hızı'nın bir fonksiyonu olarak değerlendirilir. Yüksek pekiştirme oranlarıyla desteklenen davranışlar, olumsuz uyaranlar veya sönme prosedürleri karşısında yüksek bir direnç sergiler.

Etimoloji

İngilizce 'behavior' [davranış] ve Latince 'momentum' [hareket gücü, etki, ağırlık, movere (hareket ettirmek) fiilinden türetilmiş] kelimelerinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Alışkanlık (habit) ile sıklıkla karıştırılır; alışkanlık daha çok tetikleyici-tepki zincirinin otomatikleşmesini ifade ederken, davranışsal momentum pekiştirme tarihçesine bağlı olarak mevcut etkinliğin kesintiye uğramaya karşı gösterdiği direncin nicel ölçüsüdür.