Kartezyenizm
Cartesianism
Tanım
René Descartes tarafından geliştirilen; bilginin birliğini, doğaya hakimiyet kurma amacını ve sezgisel olarak bilinen sarsılmaz ilkeler üzerine kurulmasını savunan felsefi ve epistemolojik sistem.
Örnek Vaka / Uygulama
Bilişsel psikolojide bir araştırmacının, deneğin içsel zihinsel süreçlerini (bellek izleri, dikkat odaklanması) dışsal davranışsal çıktılardan bağımsız olarak, saf akıl ve tümdengelimsel hipotezlerle modellemeye çalışması Kartezyen epistemolojik geleneğin bir yansımasıdır.
Derin Analiz
Kartezyenizm, zihin-beden düalizmi ile psikoloji tarihinin en köşe taşı kavramlarından birini oluşturur. Bilginin tümdengelimsel yöntemlerle matematiksel bir kesinliğe ulaştırılabileceği varsayımına dayanır. Zihinsel içeriklerin (bilincin) doğrudan gözlemlenebilirliğine duyulan bu inanç, modern bilişsel bilimlerin ve deneysel psikolojinin gelişiminde hem bir çıkış noktası olmuş hem de zihin ile beden arasındaki etkileşimin doğası üzerine çözülmesi güç felsefi ve ampirik tartışmaları tetiklemiştir.
Etimoloji
Fransız filozof René Descartes'ın Latinceleştirilmiş adı 'Cartesius' kökenine dayanır; '-izm' ekiyle bir felsefi ve metodolojik akım adı türetilmiştir.
Karıştırmayın
Ampirizm (Deneycilik) ile sıklıkla karıştırılır; ampirizm bilgiyi duyu deneyimlerine dayandırırken, Kartezyenizm sezgisel ve rasyonel ilkeler ile innatizm (doğuştancılık) vurgusu yapar.