Seçimli Tepki Zamanı
Choice Reaction Time
Tanım
Birbirinden farklı birden fazla uyarıcıdan hangisinin sunulduğuna bağlı olarak, olası çeşitli tepkilerden yalnızca birinin seçilip gerçekleştirilmesi için geçen toplam süre.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir nöropsikoloji laboratuvarında denekten bilgisayar ekranında beliren kırmızı ok işaretine sol tuşla, mavi ok işaretine ise sağ tuşla basması istenmektedir. Denek ekranı gördüğü anda önce hangi rengin belirdiğini ayırt etmek, ardından ilgili elin motor komutunu inhibe edip diğerini aktive etmek zorundadır. Uyarıcının ekrana gelmesi ile parmağın tuşa basması arasında geçen milisaniyeler cinsinden bu süre, denge ve karar verme hızının göstergesi olan seçimli tepki zamanıdır.
Derin Analiz
Seçimli tepki zamanı, bilişsel psikoloji ve nöropsikolojide bilgi işleme hızının ve yürütücü işlevlerin temel birincil ölçütlerinden biridir. Donders'ın çıkarma yöntemine (subtractive method) dayanan bu paradigma; uyarıcının duyusal olarak algılanması, uyarıcının ayırt edilmesi, uygun motor yanıtın seçilmesi ve yanıtın yürütülmesi aşamalarını içerir. Basit tepki zamanından farklı olarak, prefrontal korteks ve anterior singulat korteks dahil olmak üzere karmaşık nöral ağların katılımını, karar verme süreçlerini ve bilişsel esnekliği zorunlu kılar. Bilişsel yük arttıkça veya Hick Yasası gereği alternatif seçeneklerin sayısı çoğaldıkça, seçimli tepki süresi logaritmik veya doğrusal bir artış gösterir.
Etimoloji
İngilizce 'choice' (seçim, eski Fransızca 'choisir' [ayırt etmek, seçmek]) + 'reaction' (tepki, Latinsulate 're-' [geri] + 'agere' [etmek, yapmak]) + 'time' (zaman, Germen kökenli 'tīman')
Karıştırmayın
Basit tepki zamanı (simple reaction time) ile sıklıkla karıştırılır. Basit tepki zamanında tek bir uyarıcıya tek bir önceden belirlenmiş yanıt verilirken (örneğin ışık yanınca tuşa basmak), seçimli tepki zamanında birden fazla uyarıcı ve çeldirici arasından bilişsel bir seçim yapılması gerekir.